Berichten

W/E adviseurs viert jubileum met inspiratiesessie met gemeenten

Het 40-jarig jubileum van Stichting W/E Adviseurs werd in oktober gevierd, op gepaste wijze: met een inspiratiesessie voor gemeenten. Eerder werd al een sessie voor corporaties gehouden.

‘Elk gebouw is een milieudelict’

Deze uitspraak zou je niet verwachten van een directeur van een grote bouwonderneming. Toch is Onno Dwars,  CEO van Ballast Nedam Development, hier stellig in. Zijn bedrijf heeft de 17 Sustainable Development Goals van de VN omarmd en daar wordt veel werk van gemaakt. Dwars liet in zijn bevlogen presentatie zien waar het op uitdraait als we allemaal doorgaan als gewoonlijk. Zeker een laag gelegen land als Nederland is erg kwetsbaar voor klimaatverandering, dus moeten we voorop lopen in duurzaamheid. ‘Wij zien tot nu toe duurzaamheid als minder slecht handelen. Duurzaamheid begint pas bij nul-op-de-meter, het is geen einddoel. Het moet radicaler’. Die koers legt Ballast Nedam overigens geen windeieren. ‘Met duurzaamheid kun je geld verdienen. We maken meer omzet en verdienen meer’. De MPG wordt overigens wel een uitdaging, meent Dwars. Zeker voor hoogbouw wordt het moeilijk om volledige circulair te bouwen.

Onno Dwars

Levensverwachting heeft een relatie met de plek waar je woont

Onno Dwars hield ook een pleidooi voor gezonde woningen in een gezonde omgeving. Het is bekend dat mensen die bijvoorbeeld vlak bij een snelweg wonen korter leven door uitstoot van onder meer fijnstof. Maar ook andere factoren zijn van belang, zoals groenvoorzieningen, geluid etc. ‘In Amsterdam zijn de huizen veel duurder dan bijvoorbeeld in Zwolle, maar eigenlijk betaal je daar meer voor een vroege dood’. Schokkend was ook een infographic van de gemeente Utrecht, die liet zien dat het aantal gezonde levensjaren in een achterstandswijk als Overvecht 10 jaar lager ligt dan in de ‘goede’ wijk Utrecht Oost. ‘Bij de bouw willen wij dus zoveel mogelijk kijken naar gezonde woningen in een gezonde omgeving. Extra groen middelt zich per woning uit tot een verwaarloosbaar bedrag. Maar je hebt dan wél woningen waar  je misschien wel 5 jaar langer kunt leven.

De CEO had ook een boodschap voor W/E adviseurs én voor de gemeentevertegenwoordigers in de zaal. ‘Kijk anders naar je uitvraag. Een hoge GPR-score is een mooi uitgangspunt, maar koppel je ambitie ook aan ‘zachte’ factoren als huisartsenbezoek en criminaliteit. Voer je eigen kompas bij je duurzaamheidsadviezen. Wees niet bang dat de markt er nog niet aan toe is; die is al lang zover’.

‘Duurzaamheid als norm is geland. Nu is versnelling nodig’

John Mak, directeur/bestuurder, gaf een terug- en vooruitblik op 40 jaar Stichting W/E adviseurs. De eerste projecten na de oprichting in 1979 waren voor bewonersgroepen die te maken hadden met blokverwarmingsystemen die niet functioneerde. W/E adviseerde bewonersgroepen, stookkostencomités en woningbouwverenigingen hoe die problematiek structureel aan te pakken. Dat mondde uit in het Handboek Energiebesparing bij Blokverwarming en een multimediale campagne ‘Kijk U Rijk’, beide in opdracht van het toenmalige ministerie VROM.

In de jaren ’80 had W/E ook al een belangrijke rol in de eerste ecologische woningen in Nederland, in Goirle. Met een serre over twee verdiepingen, lage temperatuur wandverwarming, gevelcollectoren, lokale verwarming, natuurlijke ventilatie en milieuverantwoord materiaalgebruik. Bij gebiedsontwikkeling in Haarlemmermeer adviseerde we over zonnig verkavelen, met een zuinige wijk en landelijke publicaties over passieve zonne-energie als resultaat. Die wisselwerking tussen advies, onderzoek en kennisoverdracht is wat W/E bijzonder maakt.

Hoogtepunten in de jaren negentig waren E’novatie, Ecolonia en de Handleiding Duurzame Woningbouw, alle toonbeelden van kennisontwikkeling en -overdracht. E’novatie was een landelijke demonstratie van energiezuinig en comfortabel renoveren van naoorlogse woningen. Ecolonia was de eerste demonstratiewijk waar een scala aan technieken werden toegepast. De Handleiding Duurzame Woningbouw was halverwege de jaren negentig het beleidshulpmiddel om duurzaam bouwen in de praktijk te brengen. Het zette de gemoederen in beweging en was een opstap naar GPR en via Eco-Quantum naar de huidige MilieuPrestatie Gebouwen.

In 2004 startte een implementatietraject met GPR Gebouw als hulpmiddel voor het maken van afspraken over duurzaamheid met een brede thematiek. Achttien gemeenten en in hun kielzog ontwikkelaars, corporaties en architecten deden mee. De aanpak bleek zeer succesvol, zorgde voor draagvlak bij ontwikkelaars en was de opmaat van de invulling van milieu in het Bouwbesluit.

W/E ondersteunde organisaties met het opstellen van een visie op duurzaamheid, het inbedden in de organisatie en de stap van woorden naar daden. Uiteraard tal van gemeenten, maar ook corporaties en grote organisaties als ProRail en NS. Voor en met hen ontwikkelden we een Stationscan Duurzaamheid, een speciale versie van GPR. Op initiatief van en met de gemeenten Groningen en Tilburg ontwikkelden we GPR Stedenbouw, met corporaties en onderhoudsbedrijven GPR Onderhoud. Beide met als doel om voor die opgaven het maken van keuze met inzicht in duurzaamheid makkelijker te maken. Meten is weten.

‘Duurzaamheid is intussen geland in de bouwwereld’, constateerde Mak. ‘Nu is er een wel een serieuze versnelling nodig, als we de doelen op klimaat en circulariteit willen bereiken’. W/E doet dat onder meer voor gemeenten, corporaties en vastgoedbeleggers met routekaarten richting energieneutraal en circulair’. We blijven ons met en voor opdrachtgevers maximaal inzetten met onderzoek, advies en kennisoverdracht gericht op een gezonde en leefbare wereld.

John Mak, directeur/bestuurder bij Stichting W/E adviseurs gaf een terug- en vooruitblik op 40 jaar duurzaam bouwen. ‘Vanaf de jaren ’70 werd er al geëxperimenteerd met duurzaam bouwen, en later is duurzaam bouwen steeds belangrijker geworden. Net als kennisoverdracht. Samen met de gemeente Tilburg is W/E gestart met GPR, waarmee duurzaamheidsthema’s kunnen worden uitgedrukt in rapportcijfers, zodat bouwers én gemeenten het precies over hetzelfde hebben bij duurzaamheidsnormen. ‘Duurzaamheid is intussen geland in de bouwwereld’, constateerde Mak. ‘Nu is er een versnelling nodig. W/E doet dat onder meer met routekaarten richting energieneutraal’.

Leren van het verleden

John Mak was in de jaren ‘80 actief in de stadsvernieuwing in Rotterdam. De ervaring met de aanpak van de stadsvernieuwing is volgens hem leerzaam en bruikbaar bij de opgave van nu, de energie- en circulaire transitie. . Indertijd werkte hij in een stadsvernieuwingswijk om de belangen van de bewoners in te brengen. Dat gebeurde in een projectgroeporganisatie en in planteams. De projectgroeporganisatie betekende dat ambtenaren in de wijk gestationeerd waren, met korte lijntjes naar de bewonersorganisatie. Met deze aanpak is draagvlak bij bewoners gevonden voor renovatie en sloop/vernieuwbouw van tienduizenden woningen. Bij de energietransitie opgave zoeken gemeenten draagvlak bij bewoners, en dan zijn de lessen van de stadsvernieuwing uit de jaren 70 en 80 bruikbaar. Een uitgebreid verslag van dit onderdeel leest u hier.

Sneak preview GPR-Vastgoed

Als laatste kwam Pieter Nuiten van W/E adviseurs aan het woord over onze nieuwe software applicatie GPR Vastgoed. Dit pakket geeft de duurzaamheidsprestaties van gebouwen op de kaart weer. Daaraan kan veel openbare en specifieke informatie aan worden gekoppeld, zoals energieverbruiksgegevens, lucht- en geluidkwaliteit en leefbaarheid.

Ook de doorrekening die het PBL binnenkort beschikbaar stelt aan gemeenten kan worden ingevoerd in het systeem. GPR Vastgoed is daarmee een krachtig middel om zowel op strategisch als op operationeel niveau de juiste richting te bepalen voor de transitie in de wijken.

Interesse?

  • Werkt u bij een gemeente en heeft u ook interesse in deelname de volgende keer? Laat het ons weten! Mail naar Ruud van Vliet
  • Voor meer informatie over GPR Vastgoed kunt u contact opnemen met Pieter Nuiten . Hij is van harte bereid een demonstratie te geven bij uw gemeente en nader toe te lichten wat de waarde van GPR Vastgoed is voor u.

Bijeenkomst ‘de vergeten koeltevraag in de energietransitie’

Save the date! Op donderdag 26 september houdt de ‘werkgroep Koelte Alliantie’ een bijeenkomst over de grote energievraag die op ons af komt in verband met het koelen van gebouwen. W/E adviseurs is een van de leden van de werkgroep.

Van gas los, maar hoe zit het met de koeltevraag?

Het is één van de grote vraagstukken van deze tijd: de omslag naar hernieuwbare energie. Vanuit de druk om van het aardgas af te gaan, zijn veel gemeenten bezig plannen te ontwikkelen voor warmtenetten. Grootschalig, vaak samen met woningcorporaties, want “dat zet tenminste zoden aan de dijk”.

Een wijk met een warmtenet is dan inderdaad van het gas af, maar ’s zomers nog net zo heet als voorheen. Vanwege het opwarmende klimaat zullen er méér én warmere zomerdagen voorkomen. Hierdoor zal de behoefte aan koelte, en dus de vraag naar actieve koeling via bijvoorbeeld airconditioning, snel toenemen. Ook de energievraag die daarmee samenhangt  zal gaan stijgen.

De grote vraag is of het koeltevraagstuk wordt meegenomen in de Regionale Energiestrategie. En zo ja, hoe dan?

Hierover vindt op donderdag 26 september de bijeenkomst ‘de vergeten koeltevraag in de energietransitie’ plaats in Utrecht. Tijdens deze bijeenkomst gaan wij met elkaar in gesprek over dit vraagstuk. Deelnemers krijgen ruimschoots de gelegenheid om ervaringen en ideeën met elkaar te delen. Mogelijke vragen zijn: Welke rol speelt gezondheid in dit vraagstuk? Welke rol kunnen normen spelen? Welke rol speelt gedrag van inwoners? We bouwen door op elkaars inbreng met als concreet resultaat: meer duidelijkheid over hoe de opgave in elkaar zit en wie wat kan doen.

Save the date!

Noteer de ochtend van 26 september 2019 alvast, de bijeenkomst vindt plaats in ANNE4Global in Utrecht van 10.00 tot 12.00 uur. Organisatoren zijn Klimaatverbond Nederland, Stichting W/E adviseurs, de Hogeschool van Amsterdam en Platform 31. Zij werken samen in de zg ‘werkgroep Koelte Alliantie’.

Nadere informatie volgt.

Voor W/E adviseurs neemt Pieter Nuiten deel in de werkgroep.

‘Corporaties zijn de startmotor achter de energietransitie’

Dit voorjaar hield het magazine Insights een interview met Thijs Kurstjens, senior adviseur corporaties bij W/E adviseurs. Onderwerp: de energietransitie en de rol van de woningcorporaties hierin. De corporaties hebben een grote woningvoorraad, en alleen daarom als spelen ze een prominente rol.

Download het interview

Onderzoek W/E adviseurs over hittestress op Nationaal Klimaatcongres

Op donderdag 13 juni vindt het Nationaal Congres Klimaatadaptatie plaats. Eén van de onderwerpen is hittestress en de extra vraag naar energie die dat oplevert voor koeling. W/E Adviseurs biedt daarvoor input met het onderzoek dat Pieter Nuiten heeft gehouden naar de toekomstige koudevraag in Nederland als gevolg van de klimaatverandering.

Niet alleen hitte komt aan de orden tijdens dit congres, maar ook droogte, wateroverlast en al deze thema’s in relatie tot de gebouwde omgeving, gezondheid etc. Minister Cora van Nieuwenhuizen-Wijbenga, coördinerend bewindspersoon voor klimaatadaptatie is één van de sprekers.

Sessie over de vergeten koeltevraag in de energietransitie

Vanwege het opwarmende klimaat zal de behoefte aan koelte snel toenemen, maar in de energietransitie wordt dit – op een enkele uitzondering na – nog niet meegenomen. Verschillende organisaties en kennisinstituten werken samen rond dit vraagstuk en delen in deze sessie hun recent opgedane kennis en waarnemingen. Er volgt een afsluitende discussie over hoe dit vraagstuk zowel in de Regionale klimaatAdaptatie Strategie (RAS) als de Regionale Energie Strategie (RES) een plaats kan krijgen.

Deze sessie wordt georganiseerd door Klimaatverbond NL, de de Hogeschool van Amsterdam en W/E Adviseurs, op basis van het onderzoek van Pieter Nuiten over dit onderwerp.

Hitte en gezondheid

Ook interessant is de sessie ‘Hitte en gezondheid: waar begin je en wat kun je morgen al doen? Eenzame, thuiswonende 75-plussers zijn de grootste kwetsbare doelgroep bij een hittegolf. In de Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) proeftuin ‘Hittestress en gezondheid’ is in vier gemeenten onderzocht of de koppeling tussen kennis over eenzaamheid en hitte helpt om de meest hittegevoelige wijken te vinden.

Meer informatie

Eerder heeft Pieter Nuiten een artikel over hittestress en de koudevraag gepubliceerd in magazine Duurzaam Gebouwd. U kunt het hier downloaden.

Meer informatie over het onderzoek is op te vragen bij senior adviseur Pieter Nuiten.

Meer informatie over het congres en het programma is te vinden op de website van het congres

 

Liesbeth Spies: ‘Niet wachten met verduurzaming, maar doen wat kan’

Op het moment dat bekend wordt dat de regering de klimaatdoelen van 2020 niet gaat halen en daarmee niet tegemoet komt aan het Urgenda-vonnis, worden in diverse gemeenten en regio’s wél stappen gezet. Een van die regio’s is Holland Rijnland.

Holland Rijnland is een samenwerking van en voor dertien gemeenten. In Leiden kwamen vertegenwoordigers van deze gemeenten, woningcorporaties en andere betrokkenen eind januari bijeen om te bespreken hoe het gaat met de verduurzaming, welke hobbels er nog zijn en welke oplossingen daarvoor kunnen worden bedacht.

Concrete doelen voor 2025

Holland Rijnland wil in 2050 klimaatneutraal zijn, en heeft een paar jaar geleden tussendoelen gesteld voor 2025. Zo blijft er druk op de ketel. Bovendien: elke Nederlandse gemeente moet in 2021 een warmteplan hebben.

Energietransitie

Liesbeth Spies, voormalig minister en nu  burgemeester van Alphen aan den Rijn, heeft de energie-portefeuille in het dagelijks bestuur van samenwerkingsorgaan Holland Rijnland. In die hoedanigheid is ze dagvoorzitter van de bijeenkomst energietransitie huursector regio Holland Rijnland, met medewerking van stichting W/E adviseurs die eerder het rapport “Energietransitie huurwoningen in de regio Holland Rijnland; advies over samenwerking” opstelde.

Aardgasvrij

Tussen alle informatiesessies door constateert Spies desgevraagd dat ze verwacht dat Holland Rijnland haar doelen voor 2025 wél gaat halen. ‘We hopen voor de zomer duidelijkheid te hebben over de levering van warmte uit Rotterdam, en daar ben ik positief over’ stelt ze. Dit jaar staan ook zonne- en windparken op de rol, hierover hebben we overleg met de provincie Zuid-Holland’.

Doen wat kan

Intussen gaat Spies niet op haar handen zitten. ‘Hoewel we er nog niet absoluut zeker van zijn of we kunnen aansluiten op bestaande warmtenetten, gaan we niet afwachten. We pakken nú op wat er kan. Zoals inzetten op energiebesparing, op zonnepanelen op daken. Er is veel positieve energie aanwezig in de samenleving’. Ze wijst bijvoorbeeld op het plaatsen van zonnepanelen op andermans dak, een mogelijkheid die de postcoderoos-aanpak biedt.

Spies is enthousiast. ‘Netwerkbeheerder Liander wil betrokken zijn, gemeenten zijn momenteel ook op het terrein van duurzame mobiliteit hard bezig met het plaatsen van laadpalen voor elektrische auto’s, enzovoorts’. Al die positieve energie moeten we nu verzilveren, vindt Spies. ‘Door alle initiatieven die er nu zijn, wordt de sneeuwbal steeds groter. Lokale initiatieven zijn natuurlijk kleinschaliger dan het nationale Energieakkoord, maar we zien wel dat de kopgroep steeds groter wordt’.

Corporaties

Spies ziet ook een voortrekkersrol voor de woningcorporaties. Zij beheren ongeveer 30 procent van het woningbezit. Als zij verduurzamen, kan dat stimulerend zijn voor particulieren in een wijk waarin zo’n corporatie veel woningen heeft.

Feestjes vieren

‘We willen de kopgroep vergroten, en de bezemwagen verkleinen. Belangrijk is dat je aan de gang gaat en een feestje viert bij successen!’

 

Lees ook het verslag van de bijeenkomst Holland Rijnland aan de slag met energietransitie .

Download het rapport Energietransitie huurwoningen in de regio Holland Rijnland; advies over samenwerking

 

 

Holland Rijnland aan de slag met energietransitie in de huursector

Gemeenten, woningcorporaties en andere stakeholders in de regio Holland Rijnland zijn volop aan de slag met de energietransitie. Doel is in 2050 klimaatneutraal te zijn en er zijn stevige tussendoelen geformuleerd voor 2025.

Naar aardgasvrije warmte

De kennis over energietransitie bij de corporaties is aanwezig en zij werken structureel aan verduurzaming van hun woningvoorraad. Wel is er sterke behoefte aan regie rond de ontwikkelingen van een duurzame warmtevoorziening. Een gezamenlijke, regionale aanpak en visie hierop is nodig omdat de corporaties staan voor grote investeringsbeslissingen in de transitie van gas naar duurzame warmte.

Een belangrijke vraag die hierbij speelt is of de regio Holland Rijnland gekoppeld kan worden aan het warmtenet vanuit Rotterdam of Amsterdam. Veel is nog  onduidelijk en de corporaties lopen  tegen allerlei hobbels in de regelgeving. Voorbeelden zijn regels rond welstand die de toepassing van zonnepanelen soms belemmeren en de flora en faunawet die leiden tot vertraging bij isolatieprojecten.

Inspiratiebijeenkomst

Eind januari kwamen vertegenwoordigers van gemeenten, corporaties en andere stakeholders in Holland Rijnland bijeen in Leiden voor een inspiratiebijeenkomst. Daar werd onder meer het rapport “Energietransitie huurwoningen in de regio Holland Rijnland; advies over samenwerking” van stichting W/E adviseurs besproken.

In dit rapport zijn de resultaten van interviews met de bestuurders van alle woningcorporaties beschreven. Het rapport gaat in op de stand van zaken van de energietransitie bij de huurwoningen in de regio. Verder bevat het rapport een advies hoe samenwerking rond dit thema vormgegeven kan worden.

Deelsessies zonne-energie en aardgasvrije warmtevoorziening

Tijdens de bijeenkomst waren deelsessies georganiseerd over duurzame warmte, zon op daken, communicatie met huurders en als laatste over financiering en belemmeringen.

Na afloop toonde dagvoorzitter Liesbeth Spies, burgemeester van Alphen aan den Rijn en lid van het dagelijks bestuur van samenwerkingsorgaan Holland Rijnland, zich positief gestemd over de toekomst. Ze noteerde veel initiatieven en zag kansen om het landelijke energieakkoord op lokaal niveau invulling te geven. ‘Laten we aan de gang gaan en onze successen vieren’.

Bekijk het rapport.

Lees ook het interview met Liesbeth Spies

 

Portfolio Items