Berichten

Introductie ‘Circulariteit voor gemeenten’

Duurzaamheid is een bekend thema voor gemeenten. De laatste jaren is ook circulair (ver)bouwen bezig met een opmars. Wat is circulariteit precies, moet u er iets mee in uw gemeente en hoe kunt u circulariteit vertalen naar de praktijk?

Stichting W/E adviseurs duurzaam bouwen staat aan de wieg van begrippen als ‘Duurzaamheidsprestatie Gebouw’ en nu ook de CPG, de ‘Circulariteitsprestatie Gebouw’. W/E adviseurs is betrokken bij de landelijke ontwikkelingen rondom circulair bouwen en participeert onder andere in het actieteam Meten van circulariteitvan Platform CB ’23.

Senior adviseur Ruud van Vliet en adviseur Dora Vancso van W/E introduceren u in de wereld van circulariteit. In één dagdeel krijgt u inzicht in de volgende thema’s:

  • Wat het verschil is tussen duurzaamheid en circulariteit?
  • Wat zijn belangrijke principes van circulair bouwen?
  • Hoe kunt u circulariteit in de gebouwde omgeving meetbaar maken?
  • Hoe kunt u circulair bouwen in uw gemeenten stimuleren?
  • Hoe kunt u circulariteit verbinden in de warmtetransitie?

Tijdens deze middag bieden we u een werkbaar kader op basis de 5 hoofdstrategieën die inzicht bieden in de mate van circulariteit. W/E adviseurs heeft hiervoor een model ontwikkeld gebaseerd op GPR Gebouw dat een handig hulpmiddel is om het thema bespreekbaar te maken. Uiteraard is er volop ruimte om uw vragen te stellen.

Na deze sessie bent u voorzien van de meest actuele informatie en bent u in staat hiermee in de praktijk aan de slag te gaan.

Centrale locatie

Deze informatiesessie is kosteloos en vindt plaats op dinsdag 26 november in Utrecht, in het HNK Centraal Station Utrecht,  aan de Arthur van Schendelstraat 650.

Van 13.30 tot 17.00 uur, met aansluitend een netwerkborrel tot 17.30 uur.

Meer informatie?

Neem contact op met Ruud van Vliet.

Wilt u – met uw collega’s – op een andere dag en tijdstip dan kunt u hierover ook contact opnemen met Ruud van Vliet.

 

Inschrijven

U kunt zich inschrijven via onderstaand formulier.

 

 

 

Meetlat losmaakbaarheid gebouwen

Concept meetlat losmaakbaarheid opgeleverd

Hoe beoordeel je de mate van losmaakbaarheid van een gebouw? Dat is een relevante vraag bij het definiëren van een circulair gebouw, het bepaalt de mogelijkheden voor hergebruik of hoogwaardige recycling. Gebouwelementen moeten met zo min mogelijk schade voor het element zelf of de onderconstructie te verwijderen zijn. Onlangs is het concept voor een pragmatische meetmethode losmaakbaarheid opgeleverd.

Toetsfase

In opdracht van RVO heeft Alba Concepts in samenwerking met  DGBC en W/E Adviseurs een concept meetlat voor losmaakbaarheid ontwikkeld. DGBC gaat de komende maanden een traject organiseren waarin deze meetlat ook wordt getoetst aan de hand van enkele echte gebouwen. Na deze praktijktoets wordt het rapport in de Dutch Green Building Week (eind september) in definitieve vorm gepresenteerd.

De methode zal in de toekomst worden opgenomen in  GPR Gebouw de CPG (Circulariteits Prestatie Gebouwen), beiden ontwikkeld door W/E adviseurs.

Wie interesse heeft in het concept-rapport over de meetlat losmaakbaarheid kan het opvragen bij senior adviseur David Anink van W/E adviseurs.

Cursus ‘Duurzaam materiaalgebruik en circulariteit’ voor woningcorporaties

Hoe gaat uw corporatie om met duurzaam materiaalgebruik en circulariteit? Hoe hangen deze thema’s samen met het streven naar een CO2-neutrale gebouwde omgeving? Wat verstaan we onder duurzaam materiaalgebruik en circulariteit en wat betekent dat voor de praktijk? Welke regelgeving komt er op ons af en hoe anticipeer je daarop?

Tijdens de cursus ‘Duurzaam materiaalgebruik en circulariteit’ neemt senior adviseur corporaties Thijs Kurstjens van W/E adviseurs u en uw collega’s mee in de materie.
In een dagdeel op een door u gewenste locatie doet u kennis en ideeën op voor gebruik in uw dagelijkse praktijk.

Antwoorden op o.a. de volgende vragen komen aan de orde:
• Wat zijn de actuele ontwikkelingen?
• Wanneer is materiaalgebruik duurzaam?
• Wat is circulariteit?
• Hoe hangen energie- en materiaalgebruik samen?
• Hoe maak ik een onderbouwde keuze voor duurzaamheidsmaatregelen?
• Is circulariteit in de gebouwde omgeving meetbaar te maken?
• Wat zijn voorbeeldige projecten van corporaties?
• Welke regelgeving zit eraan te komen?
• Hoe kunt u concreet aan de slag met circulariteit?

Tijdens de cursus bieden we u een werkbaar kader op basis de 5 hoofdstrategieën die inzicht bieden in de mate van circulariteit. W/E adviseurs heeft hiervoor een model ontwikkeld gebaseerd op GPR Gebouw dat een handig hulpmiddel is om het thema bespreekbaar te maken. Uiteraard is er volop ruimte om uw vragen te stellen.

W/E adviseurs is betrokken bij de landelijke ontwikkelingen rondom circulair bouwen en participeert onder andere in het actieteam Meten van circulariteit van Platform CB ’23.
Na deze training bent u voorzien van de meest actuele informatie en bent u in staat hiermee in de praktijk stappen te zetten.
Locatie en tijd op uw verzoek. Interesse in deze training? Neem contact op met Thijs Kurstjens.

Lees ook het artikel van Thijs Kurstjens en  Lennart Zwijsen over circulariteit.

Inspirerende producten en diensten voor circulair bouwen

Stichting W/E adviseurs gaat voor RVO in kaart brengen welke – succesvolle of kansrijke – producten en diensten er al zijn voor circulair bouwen. Doel is om de bouwprofessionals te inspireren om aan de slag te gaan met de circulaire economie, en ze daarbij concrete handvatten te bieden.

Welk product of dienst mag volgens u zeker niet ontbreken? Laat het ons weten!

Als onderdeel van het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2019-2033 heeft RVO behoefte aan een actueel en inspirerend overzicht van circulaire producten en diensten die op dit moment op de markt beschikbaar zijn of naar verwachting in de loop van 2019 beschikbaar zullen komen.

De producten en diensten worden gepresenteerd in een format, met in elk geval de volgende items:

  • status van het product of dienst;
  • circulaire winst die het product of dienst oplevert;
  • voordelen van het product of de dienst op andere aspecten dan circulariteit.

Praktisch toepasbaar

De selectie richt zich op concrete producten en diensten, die nu al in de bouwpraktijk toepasbaar zijn. Daarnaast worden ook inspirerende innovaties beschouwd, waarvan te verwachten is dat ze binnen één tot enkele jaren voor de praktijk beschikbaar zullen komen. De combinatie van wat al kan, en wat mogelijk wordt, zal de bouwwereld prikkelen om aan de slag te gaan, en alvast in te spelen op ontwikkelrichtingen.  Denk daarbij aan ontwikkelingen die passen bij de strategieën zoals in de figuur hierboven.

Meer informatie over strategieën richting circulariteit vindt u hier.

Aanmelden

Wilt u een product of dienst aanmelden? Mail naar Dora Vancso of Arko van Ekelen

 

Meepraten over meetmethode circulariteit

Meten van circulair bouwen, hoe doe je dat? Op 9 april wordt de concept leidraad daarvoor gepresenteerd tijdens de beurs Building Holland. Iedereen kan daarna meedenken. De leidraad wordt ontwikkeld binnen Platform CB’23, een initiatief van Rijkswaterstaat, het Rijksvastgoedbedrijf, De Bouwcampus en NEN om bouw-breed partijen met circulaire ambities te verbinden.

80 %-versie ‘nog niet in beton gegoten’

Binnen dit platform heeft het Actieteam ‘Meten van circulariteit’ de afgelopen maanden hard aan de totstandkoming van de concept-leidraad gewerkt, kortweg de 80 %-versie. ‘Dat betekent dat de leidraad voor een belangrijk deel zijn gemaakt. Maar het zeker nog niet in beton gegoten!’ stelt David Anink, die namens W/E adviseurs deelneemt in het Actieteam.

Consultatieronde

Direct na de presentatie van de 80 %-versie zijn de concepten te downloaden vanaf de website van Platform CB’23 en start de openbare consultatieperiode zodat iedereen in de gelegenheid is om bij te dragen aan de ontwikkeling van de leidraden. Feedback is welkom tot en met 10 mei.

Lees hier meer over de deelname van W/E adviseurs aan Platform CB’23.

Meer informatie: David Anink

 

Corporaties met hink-stap-sprong naar circulariteit

Via energielabels, nul-op-de-meter en no-regret maatregelen werkt de corporatie-sector inmiddels aan routekaarten naar een CO2-neutrale woningvoorraad. Minder stevig ingebed is de aandacht voor materiaalgebruik en circulariteit. Voor de een is het ‘de druppel die de emmer doet overlopen’, voor de ander ‘valt alles op zijn plaats’. In vaktijdschrift Renda schreef Thijs Kurstjens van W/E adviseurs een pleidooi voor het nemen van de hink-stap-sprong naar circulariteit.

Samen met Lennart Zwijsen van corporatie Mooiland bespreekt W/E adviseurs hoe corporaties aan de slag kunnen met circulariteit. Corporaties kunnen hun geld maar één keer uitgeven, dus is er behoefte aan een afwegingskader op het terrein van duurzaamheid en circulariteit. Wat is de beste investering voor de lange termijn?

Verbeterscenario’s

Het artikel gaat in op verbeterscenario’s en meer specifiek op een vijf-stappen-strategie voor circulariteit. Met parameters uit GPR Gebouw krijgt de corporatie inzicht in duurzaamheidsprestaties van huidig vastgoed en kan ze de eisen en wensen voor toekomstige projecten verscherpen. Zo kunnen toekomstbestendige keuzes worden gemaakt. Na de hink en de stap maakt Mooiland zich gereed voor de sprong. Op weg naar 50 procent circulair in 2030!

Meer lezen over de hink-stap-sprong naar circulariteit? Lees hier het hele artikel.

Cursus Duurzaam beheer, renovatie en onderhoud van woningen

Eerder al gaf de TUDelft de vierdaagse cursus Duurzaam beheer, renovatie en onderhoud van woningen voor gemeenten, corporaties en bouwbedrijven. Vanwege de grote belangstelling wordt deze dit voorjaar nog twee keer gegeven. De cursus biedt handvatten om de duurzaamheidsopgave vorm te geven, samen met andere betrokkenen zoals vastgoed- en energiebedrijven en huurders.

Circulariteit

Thema’s zijn onder meer overheidsbeleid, beleid Aedes, assetmanagement en duurzaamheid, financiering en betaalbaarheid van duurzame maatregelen, circulair materiaalgebruik, samenwerking tussen corporaties en bouwbedrijven, huurdersbetrokkenheid, en verschillende goede praktijkvoorbeelden. De thema’s worden besproken door een groot aantal deskundige sprekers. Kennisleider en sectorspecialist corporaties Thijs Kurstjens van W/E adviseurs behandelt het thema ‘Duurzaam materiaalgebruik en circulariteit’.

Programma en aanmelden

De TU-Delft/OTB (afdeling Onderzoek voor de gebouwde omgeving van de faculteit Bouwkunde) organiseert deze vierdaagse cursus op 10/11 april en 22/23 mei. Het gehele programma en het aanmeldformulier is hier te vinden.

 

W/E adviseurs participeert in Platform CB’23 om circulariteit meetbaar te maken

Stichting W/E adviseurs participeert sinds kort in Platform CB’23. Dit in 2018 opgerichte Platform wil bouw-breed partijen met circulaire ambities met elkaar verbinden. Het streven is om vóór 2023 nationale, bouwsector-brede afspraken op te stellen over circulair bouwen. Het initiatief daarvoor is afkomstig van Rijkswaterstaat, het Rijksvastgoedbedrijf, De Bouwcampus en NEN.

In het kader van het rijksbrede programma circulaire economie moet het grondstoffengebruik enorm teruggedrongen worden. In 2023 wil de overheid 100% circulair uitvragen. Voor de bouw betekent dit onder andere hoogwaardiger hergebruik van materialen, een andere aanpak in ontwerpen, produceren, bouwen en beheren van bouwwerken en een andere manier van samenwerken.

Stappen maken binnen vijf jaar

CB’23 staat voor: Circulair Bouwen in 2023. Het platform heeft een horizon van vijf jaar: van 2018 tot 2023.  Kort genoeg om druk op de ketel te zetten en lang genoeg om tot concrete resultaten en afspraken te komen. Het platform draagt bij aan de transitie naar een circulaire bouwsector door zich te richten op:

  • Het opbouwen en delen van kennis
  • Het inventariseren en agenderen van belemmeringen
  • Het opstellen van bouwsector brede afspraken

Actieteam ‘Meten van circulariteit’

Drie actieteams gaan hiermee aan de slag. W/E brengt daarbij haar expertise in vanuit de betrokkenheid bij de MPG (Milieu Prestatie Gebouwen) en de ontwikkeling van duurzaamheidstool GPR Gebouw, waarin circulariteit een belangrijk aandachtspunt is. Gekoppeld aan GPR stelt W/E ook gratis een rekentool beschikbaar, waarmee aan de hand van 5 strategieën de circulariteit van een gebouw bepaald kan worden. W/E hecht er aan dat de diverse tools een gelijke methodische onderlegger krijgen, en neemt daarom actief deel aan het Actieteam ‘Meten van circulariteit’.

Uniforme meetmethode

Om de mate van circulariteit van een materiaal, product, bouwwerk of gebied inzichtelijk te maken is een uniforme, effectieve meetmethode onmisbaar. Voorkomen moet worden dat verschillende methoden tot verschillende resultaten leiden waardoor vergelijking onmogelijk wordt en ‘cherry picking’ (met welke methode kom ik tot het gunstigste resultaat) tot de mogelijkheden gaat behoren. Gezien onder andere de lange levensduur van bouwwerken en de gefragmenteerde keten zullen vele aannamen nodig zijn om tot een beoordelingsmethodiek te komen die een zo realistisch mogelijke benadering geeft. Maar het meest van belang is om te identificeren welke indicatoren het meest relevant zijn om de relatieve prestatie van (bijv.) bouwwerk A met bouwwerk B inzichtelijk te maken.

 

Hoe meet je circulariteit? W/E ontwikkelde een methodiek

Energiebesparing en  CO2-reductie zijn al lang niet meer de enige aandachtspunten bij ‘duurzaam bouwen’. Circulariteit is ‘booming’.

Met het artikel ‘Circulariteit geen luchtfietserij maar concreet meetbaar’ besteedde het vaktijdschrift Bouwfysica enige tijd geleden aandacht aan circulair bouwen en de relatie met de bouwfysische kwaliteit. Duidelijk wordt dat het één en het ander prima samengaat.

Concrete circulariteitsstrategieën

W/E adviseurs heeft op basis van de breed gedragen definitie van circulariteit een vertaling gemaakt naar vijf concrete circulariteitsstrategieën met een daarop gebaseerde rekenmethodiek. Daarmee wordt circulariteit meetbaar gemaakt en uitgedrukt in de CPG-indicator: CirculariteitsPrestatieGebouwen. Uit diverse pilots blijkt dat de methodiek toepasbaar is voor nieuwbouw en renovatie.

Rijksvastgoedbedrijf wil versnellen

Het artikel in Bouwfysica is een coproductie van W/E adviseurs en Rijksvastgoedbedrijf (RVB).  RVB is een belangrijke opdrachtgever in de bouw en vervult een voortrekkersrol in circulariteit.  RVB is één van de initiatiefnemers van het “Platform CB’23” dat  de transitie naar circulair bouwen wil versnellen. In dat kader wordt samengewerkt met o.a. W/E adviseurs.

Bekijk hier het volledige artikel uit Bouwfysica

 

‘Gemeenten: Stap uit traditioneel denken-werkkader, vind het niet zelf uit en ga aan de slag!’

Interview met John Nederstigt en Alexander Tuinstra van Haarlemmermeer

In februari dit jaar ontving de gemeente Haarlemmermeer de Circulaire Ring 2018, de prijs voor duurzaamste gemeente van Nederland. De award werd uitgereikt door de stichting Duurzaam Bouwen Awards. Stichting W/E adviseurs, initiator van de Circulaire Ring, spreekt de ‘winnaars’ wethouder John Nederstigt en programmamanager duurzaamheid Alexander Tuinstra in het stadhuis van Haarlemmermeer. Wat heeft de Circulaire Ring de gemeente gebracht? En wat is nu eigenlijk het geheim achter het succes van Haarlemmermeer?

“Het winnen van de Circulaire Ring heeft ons waardering gebracht,” vertelt wethouder John Nederstigt. “Er zijn voldoende partijen geweest die vragen: ‘Vertel nou eens even hoe je dat doet?’ Dus wat brengt het ons? Vooral vragen. Maar ik vind het leuk dat ze worden gesteld en leuk om dat te kunnen delen. Ik zit namelijk in een vak waar eigenlijk geen concurrentie zou mogen bestaan.” Programmamanager Alexander Tuinstra: “Wij hebben in het Programma Duurzaam eigenlijk vier pijlers. Die zijn gebaseerd op energie, water, grondstoffen, maar ook op het delen van kennis en innovatie. Zoals John net zegt, onze markt is veel meer informatie delen: ‘Kijk eens wat wij doen. Leer daarvan! Ook als we een fout hebben gemaakt. Ik zou het zo niet nog een keer doen. Of juist wel!’ Na het winnen van de Circulaire Ring, weten andere gemeenten en overheden ons te vinden met vragen.”

Wordt Haarlemmermeer als voorbeeldgemeente gezien?
“Ja, maar die is wel heel erg apart”, zegt Nederstigt. “Haarlemmermeer heeft sowieso een hoge milieudruk: we hebben een luchthaven. Dus om dat thema kan je niet heen. We zijn – en hier komt ‘ie – groot. We hebben de middelen. Kleinere gemeenten, bijvoorbeeld met 25 tot 30 duizend inwoners, hebben andere budgetten. Die zijn vaak alleen al het budget kwijt aan ambtelijke ondersteuning en kunnen vaak op werkniveau weinig doen.”

Is het dan alleen een kwestie van geld of iets lukt?
“De duurzaamheidsbeweging moet wel een zetje hebben,” legt Nederstigt uit. “En een zetje geef je door sprekende voorbeelden te laten zien. Wij hebben in Haarlemmermeer bijvoorbeeld een natuur- en milieucentrum NMCX. Wij kunnen onze inwoners daarmee goed informeren. Maar voordat zo’n organisatie staat, moet je wel een soort basis hebben. Wij kunnen dat opbrengen en wij zien dat wat oplevert. NMCX heeft zo langzaam maar zeker haar verbindingen en invloed diep in de Haarlemmermeerse samenleving. Onze buren zijn op Haarlem en Amsterdam na allemaal gemeentes tussen de 20 en 30 duizend inwoners. Die hebben dus niet zo makkelijk de kans een eigen NMCX te starten. Delen is in feite een stukje samenwerken. Gemeenten die het vanuit hun budget kunnen, hebben wat mij betreft de verantwoordelijkheid zoveel mogelijk te delen. Misschien wel letterlijk.”

Waarom wil de ene gemeente samenwerken maar de ander niet? Speelt de factor ‘cultuur’ mee?
“Ik denk dat je daar een heel waar punt hebt,” zegt Nederstigt. “Ik vind het niet makkelijk om te zeggen, maar er zit natuurlijk een heel hoog ‘not invented by me’- ,of ‘not invented by us’-syndroom in. Je zult daar als gemeente overheen moeten stappen.”

Het succes zit ‘m dus in het inspireren, het aanjagen, het stimuleren van mensen?
“Klopt,” bevestigt Tuinstra. ”Het zit niet specifiek op inhoud, het gaat veel meer over het aanboren, het aanzetten. En mensen het gevoel geven van ‘naar mij wordt wel geluisterd’.” Nederstigt: “In de laatste twee bestuursperioden zijn we bezig geweest met programmatisch denken in duurzaamheid. We kunnen eigenlijk pas de laatste twee, drie jaar ook met recht zeggen dat we niet alleen goede plannen hebben, maar ook goede uitkomsten laten zien. En dan ben je gewoon vijf jaar bezig met heel veel praten, roepen, het kost tijd.”

Hebben jullie nog een belangrijke boodschap naar collega-gemeenten?
“Ik heb twee boodschappen,” zegt Nederstigt. “Aan alle grote gemeentes: ga aan de slag, want je kan het. Aan alle kleinere gemeenten: sla de handen ineen, bij voorkeur bij een grote broer of zus die al wat heeft en ga het niet zelf uitvinden. Het kost dan veel minder geld en het is veel effectiever. En dat iedereen het kan, daar ben ik heilig van overtuigd. Ga aan de slag, zo breed mogelijk, maar vooral: zoek elkaar op.” “De kracht zit in de opschaling, de gezamenlijkheid.” Vult Tuinstra aan. “Just do it.”

“Stap uit het traditionele denken-werkkader,” vervolgt Nederstigt. “Want als je doet wat je deed, dan krijg je wat je kreeg. En daar heb je dus op álle niveaus mensen nodig die een beetje durven. Als het in onze eigen werkboekjes zou staan, zou het allang … je zult af en toe de wet- en regelgeving echt flink moeten tarten.” “En toon lef, in het Hebreeuws met een v, dat betekent hart,” licht Tuinstra toe.“ Je hebt mensen met lef, met hart, nodig. Straks ook in de nieuwe politieke constellatie, want als je die mensen niet hebt, wordt het wel weer heel zakelijk en ga je weer kijken: wat was het oude bouwbesluit ook alweer? En daar wil je vanaf.”


Wilt uw gemeente ook kans maken op de Circulaire Ring?

Schrijf u dan vóór 10 januari 2019 in voor de Duurzaam Bouwen Awards 2019. Misschien staat uw gemeente dan in de schijnwerpers op het Duurzaam Gebouwd Congres. Lees alle informatie op www.duurzaambouwenawards.nl

www.duurzaambouwenawards.nl