W/E organiseert BENG en MPG kennissessie voor gemeenten in de provincie Utrecht

Voor gemeenten ligt er de komende jaren de opgave om veel woningen te realiseren. In het tempo waarin dit nodig is, wordt het een uitdaging om duurzame ambities voldoende mee te nemen. Hoe geef je dat vorm en kun je eigenlijk als gemeente hogere eisen stellen dan in het Bouwbesluit? Wat betekenen BENG en TOjuli precies en wat moet ik weten om goed voorbereid in gesprek te gaan met marktpartijen? Dit zijn allemaal vragen die leven onder de gemeenten in de provincie Utrecht. Daarom heeft de provincie aan W/E adviseurs gevraagd om mee te denken over hoe ze gemeenten vooruit kunnen helpen bij het realiseren van duurzame woningbouw. W/E organiseert een kennissessie over BENG en MPG voor de verschillende gemeenten.

Kennis delen

Er is een verkenning uitgevoerd naar de behoeften en ervaringen binnen de Utrechtse gemeenten en er is een klankbordgroep gestart. Naar aanleiding van die inventarisatie heeft W/E adviseurs verdiepingssessies verzorgd voor de ambtenaren uit de verschillende gemeenten in de provincie Utrecht over BENG en MPG. Onze adviseur Geert-Jan van den Brand verzorgde deze sessies: “Het is mooi om, naast een introductie over BENG en energieneutraal bouwen, ook de principes van circulair bouwen en MPG met een brede geïnteresseerde groep te bespreken.” De sessies worden gegeven via de Energiewerkplaats Utrecht. Een platform waar gemeenten ervaringen kunnen ophalen, maar ook achterlaten. “Het is mooi dat gemeenten in deze sessies samen kunnen leren over energieneutraal bouwen. Je merkt dat gemeenten in Utrecht elkaar onderling ervaringen delen”, aldus Esther Engelen (Provincie Utrecht).

Wij komen ook naar jou!

Een BENG en MPG kennissessie voor gemeenten, een regio of een provincie helpt om duurzame woningbouw een stevige basis te geven. Daarnaast zorgt het voor een goede start bij de uitvoering van de duurzaamheidsambities van de gemeente. Heb je als provincie, regio of als gemeente ook behoefte aan een cursus of kennissessie op het gebied van duurzaam bouwen? W/E adviseurs biedt op maat gemaakte cursussen aan op het gebied van duurzaam bouwen. Verschillende onderwerpen kunnen hierin naar voren komen, waaronder BENG, MPG, circulariteit en prestatiegericht werken. Neem contact met ons op voor meer informatie. 

Gemeenten verduurzamen de gebouwde omgeving: 3 voorbeelden!

Voor gemeenten hebben we het afgelopen jaar een belangrijke bijdrage geleverd bij het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Hoe pakken wij deze opgaven samen aan? We lichten drie voorbeelden uit.

Transitievisies voor Venlo en Meierijstad

Eind april is de definitieve Transitievisie Warmte van de gemeente Venlo vastgesteld. In dezelfde periode is ook de tussenversie van de Transitievisie warmte van de gemeente Meierijstad goedgekeurd. Beide visies kenmerken zich door het integrale karakter: behalve de warmtetransitie zijn ook klimaatadaptatie en circulariteit meegenomen in beide visies. Door concrete handvatten te bieden stellen we de gemeenten en haar bewoners in staat heldere keuzes te maken bij het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. De gemeente Venlo werkt inmiddels intensief aan de concretisering van de visie binnen een proeftuin aardgasvrij. De gemeente Meierijstad stelt in december de definitieve Transitievisie vast.

Routekaart gemeentelijk vastgoed gemeente Zuidplas en Leidschendam-Voorburg

Alle gemeenten in Nederland werken aan de verduurzaming van het eigen vastgoed. Goed voorbeeld doet goed volgen, maar levert ook veel op. W/E adviseurs heeft de CO2-routekaart ontwikkeld, waarmee op basis van de huidige situatie en het toepassen van verschillende maatregelpakketten per gebouw de CO2-reductie in beeld wordt gebracht. Gecombineerd met financiële indicaties over investeringen en besparingen, biedt de CO2-routekaart goede input voor het strategisch voorraadbeheer van gemeentelijk vastgoed. De CO2-routekaart zetten we in voor analyses, simulaties en monitoring van de verduurzamingsopgave Een gedegen analyse op voorraadniveau is een belangrijke eerste stap op weg naar een CO2-neutrale gebouwvoorraad.

verduurzamen gebouwde omgeving

Actueel duurzaam bouwen beleid  in Delft en Nieuwegein

De veranderingen in de wettelijke normen rond bouwwerken vraagt van gemeenten een herijking van de duurzaamheidsambities. In hoeverre zijn de vastgestelde doelen nog ambitieus? Missen er nog onderwerpen in het vastgestelde beleid die toegevoegd moeten worden? En hoe kunnen we de ambities en doelen meetbaar maken?

Het afgelopen jaar heeft W/E adviseurs meerdere gemeenten geholpen bij het actualiseren van het duurzaam bouwen beleid. Hierbij hebben we onze kennis over de actuele thema’s ingebracht in de gesprekken met de medewerkers van de gemeente en met hen verkend welke ambities realistisch en uitdagend zijn. We hebben de ambities vertaald naar haalbare scores die de gemeente wil afspreken met ontwikkelaars en bouwers die in de gemeente actief zijn. Maar ook hebben we de ketenpartners van die gemeenten betrokken in het uitzoeken van een werkwijze die leidt tot concrete resultaten. Op die manier helpen we gemeenten hun beleid vorm te geven volgens de laatste inzichten. Zo blijven gemeenten als belangrijke schakel in de ruimtelijke ontwikkeling partijen uitdagen om duurzame projecten te ontwikkelen. Delft en Nieuwegein laten zien dat dit kan leiden tot mooie resultaten.

Heeft u ook een vraag of zit u met een complexe opgave? Stichting W/E adviseurs werkt al meer dan 40 jaar aan de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Wilt u meer weten of eens kennismaken, neem dan contact op met Ruud van Vliet.

Circulariteit in de transitievisie warmte

Door Geert-Jan van den Brand en Ruud van Vliet

In 2050 is Nederland een circulaire economie, zijn we aardgasvrij en hebben we 95% van de CO₂-emissies gereduceerd. Opgaven die ons uitdagen om onze gebouwde omgeving doelgericht te verduurzamen. Ze kunnen elkaar in de weg zitten, maar als je ze slim met elkaar in verbinding brengt versterken ze elkaar in het realiseren van fijne woningen en wijken: gezond, energieneutraal en toekomstbestendig. W/E adviseurs ondersteunt onder meer de gemeenten Venlo en Meierijstad, woningcorporaties en andere betrokken partijen bij de vertaling van ambities naar een praktische visie op de transitie. We delen drie bouwstenen voor een doelgerichte aanpak voor meer circulariteit in de transitievisie warmte.

Integrale aanpak van de transitievisie warmte

De opgave aardgasvrij beleidsmatig verbinden met circulariteit is belangrijk. Hierdoor wordt je gedwongen om naar het totaalplaatje te kijken en voorkom je dat je eenzijdige keuzes maakt. Dit is een reden voor Venlo om geen transitievisie warmte, maar een transitievisie gebouwde omgeving op te stellen. Het doel is niet zo snel mogelijk van het gas af, maar het creëren van plezierige woningen en wijken. Vanuit die visie worden de opgaven energietransitie (aardgasvrij), klimaatadaptatie en circulariteit niet vrijblijvend aangepakt.

Samen kleine stapjes maken

Naast een beleidsmatige uitwerking is het van belang om over dit thema met inwoners in gesprek te raken. Zoek hen op in hun eigen omgeving, en ga in gesprek over dagelijkse zaken. Hoe ga je om met afval, hoe richt je je tuin in, en hoe houd je je huis comfortabel. Wat vinden mensen belangrijk, en wat doen ze al aan verduurzaming, energiebesparing en recycling. Is er een buurtinitiatief om spullen te ruilen en te lenen? Is er een ontmoetingsplek met een repair café? Dat zijn de natuurlijke startpunten om met inwoners aan de slag te gaan. De kleine stapjes zijn belangrijk voor het vormen van draagvlak voor de grotere stappen.

De gemeente Meierijstad hecht net als de meeste gemeenten veel waarde aan participatie en betrekt daarom bewoners al in de fase van visievorming. Samen met Awareness, een adviesbureau op het gebied van beleidscommunicatie en participatie, organiseren we verschillende activiteiten om de bewoners en de bedrijven te betrekken. Deze vroege participatie zorgt voor een stevig draagvalk voor het vervolg richting wijkuitvoeringsplannen.

Planmatig

Concrete plannen helpen om circulariteit in de transitievisie zichtbaar te maken. We kunnen materiaalstromen als het gevolg van renovatie inzichtelijk maken. Maar we bieden vooral concrete informatie over mogelijke keuzes voor een energietransitie die tevens zo circulair mogelijk is. Wat is het verschil in circulariteit tussen keuze voor een warmtenet en een warmtepomp? Wat verdwijnt op de afvalstapel en wat kan opnieuw ingezet worden? We kijken verder dan alleen hergebruik en koppelen circulariteit aan gezondheid en restwaarde.

Ondersteuning bij de uitwerking

Alle Nederlandse gemeenten moeten in 2021 een transitievisie warmte vaststellen en kunnen daarin circulariteit een plek geven. Daarna gaan zij aan de slag met de uitwerking ervan in de wijkuitvoeringsplannen. W/E helpt gemeenten, inwoners en partners graag op weg met onze kennis, ervaring en hulpmiddelen. We kiezen daarbij altijd voor een inzet op maat. Wil je weten hoe W/E jouw gemeente kan helpen bij een integrale transitie van de gebouwde omgeving? Bel dan met Geert-Jan van den Brand, 06 204 478 65 of Ruud van Vliet, 06 224 779 34.

Column: Duurzaam van het gas af

Verduurzamen van de gebouwde omgeving staat bij alle Nederlandse gemeenten stevig op de agenda. In hun beleid spreken ze over energieneutraal, CO2-neutraal, circulariteit en klimaatadaptatie. De opgave die nu met voorrang wordt opgepakt is Nederland van het gas af in 2050.

Begin 2019, startte ik in het team aardgasvrij van pionier gemeente Nijmegen. Sinds september 2020 werk ik bij W/E adviseurs. We begeleiden gemeenten (onder meer Meierijstad en Venlo) en woningcorporaties bij de uitwerking van de transitievisie warmte en de daaruit voortvloeiende wijkuitvoeringsplannen (WUP). Vooral deze WUP’s zullen de komende jaren centraal staan om duurzaam van het gas af te gaan.

In deze column schets ik vanuit mijn persoonlijke ervaringen drie bouwstenen voor een  goede aanpak: samen, slim en stap voor stap.

Samen 

met netbeheerder, woningcorporaties en inwoners een plan maken en coalities smeden

De gemeente is aangewezen als regisseur. In de opgave aardgasvrij komen diverse domeinen samen: ruimtelijke plannen, woningbouw, openbare ruimte, en ook het sociale domein. Aardgasvrij worden kost geld: wie legt het alternatief (warmtenet?) aan en wie betaalt de aanpassingen aan de woningen? Aardgasvrij worden heeft gevolgen achter elke voordeur. Elke woningeigenaar moet investeren.

Hoe begin je? Met een duidelijke boodschap voor de hele gemeente, gedragen -en mede uitgedragen- door woningcorporaties en netbeheerder. En zorg dat je in de wijken waar je begint aanwezig bent. Bouw op bestaande structuren. Integreer een energieloket in een bestaand wijkcentrum of sociaal steunpunt. Ik heb gemerkt dat aardgasvrij worden een onderwerp is om opnieuw met bewoners in gesprek te komen. Een nieuwe kans op een gesprek over leefbaarheid en plezierig wonen.

Slim van het gas af

gebruik maken van beschikbare informatie, transparant zijn over keuzes, aansluiten bij wensen en behoeften en aanhaken op natuurlijke momenten

Om te bepalen welke warmteopties het aardgas kunnen vervangen is veel informatie op gebied- en gebouwniveau nodig. De analyse blijft altijd vragen om een lokale inkleuring per buurt. Welke warmtebronnen zijn regionaal beschikbaar, wat is geschikt voor de verschillende typen woningen? Maar ook, hoe verhouden onze inwoners zich tot duurzaam en aardgasvrij, welke ideeën hebben zij voor een plezierige woonomgeving?

Ondanks alle informatie die er beschikbaar is blijft er ruimte voor meningen en interpretatie. Begin in een buurt waar al ingrepen in woningen en straten zijn voorzien. En ga niet puur voor aardgasvrij, maar redeneer meer vanuit de potentiële winst die deze oplossingen voor de bewoner brengt. GPR gebouw is een nuttig instrument om integraal naar de aanpak van je vastgoed te kijken. Alle thema’s -materiaal (inclusief circulariteit en MPG), energie (inclusief de diverse warmte-opties), gezondheid, toekomstwaarde- zitten erin, en je kunt er zowel 1 gebouw als een hele portefeuille of buurt mee analyseren.

Stap voor stap 

durf met alle onzekerheden te beginnen, niet alleen op papier maar met kleine stapjes, werk samen aan gedragen en duurzame oplossingen, en blijf van elkaar leren.

Aardgasvrij worden is een grote en complexe opgave. Het vraagt om lef en om vertrouwen. Het lef om te beginnen, ondanks de vele onzekerheden. Het vertrouwen dat je samen de juiste stappen zet om een goed resultaat te bereiken. Aardgasvrij worden gaat niet in hoog tempo en met een grootschalige collectieve benadering. Het begint met een kleine stap, zoals het gesprek over energie besparen. Dankzij de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) is er veel mogelijk om inwoners op weg te helpen. Geef als gemeente het goede voorbeeld door je eigen gemeentelijk vastgoed ook te verduurzamen.

Tot slot

Geen grote vernieuwingen, geen tegengeluid, geen vergezichten. Gewoon een nuchtere kijk op twee jaar werken in de aardgasvrij-praktijk die ik graag met u deelde. Spreekt het u aan? Ik nodig u graag uit voor een gesprek via brand@w-e.nl.

Gemeente Meierijstad gaat voor een integrale transitievisie

Verduurzamen is ontzettend belangrijk voor de gemeente Meierijstad. De warmtetransitie vormt een geweldige kans om meerdere vliegen in één klap te slaan. Integrale verduurzaming van de gebouwde omgeving vormt daarom straks de leidraad van de transitievisie.

Daarom kiest de gemeente Meierijstad voor het uitwerken van een integrale Transitievisie Warmte, waarbij ook aandacht is voor de onderwerpenklimaatadaptatie en circulariteit. Maar ook onderwerpen die in de wijken urgent zijn worden meegenomen in de uitwerking van de Transitievisie. Daarbij de is de betrokkenheid van de bewoners en de ketenpartners bij de uitwerking van de Transitievisie cruciaal.

Stichting W/E adviseurs en Awareness ondersteunen de gemeente bij de totstandkoming van de Transitievisie Warmte. W/E zorgt voor de inhoudelijke uitwerking. Awareness zorgt voor een effectief participatieproces.

Van transitievisie naar wijk

In 2020 is gestart met het maken van de visie. De visie geeft richting aan de warmtetransitie en beschrijft welk alternatief per wijk het beste past. Enkele wijken zullen voor 2030 als eerste van het aardas gaan en de overige wijken moeten in 2050 klaar zijn.

De Transitievisie en vormt een belangrijke basis voor de uitwerking van de wijkuitvoeringsplannen. Om die reden is in de Transitievisie al een gedegen analyse gemaakt van de woningvoorraad. Dit is van belang om te kunnen bepalen welk warmtescenario het meest geschikt is (collectief of individueel en welk temperatuurregime) en welke maatregelen op woningniveau nodig zijn om deze aan te laten sluiten op het warmtescenario.

Samenwerking

Door nu al nader in te zoomen op de (bouw)technische aspecten leggen we een goede basis voor het vervolg richting realisatie. Naast energie werken we in de Transitievisie ook de thema’s klimaatadaptatie en circulariteit uit. Dit levert bouwstenen op die in de wijkuitvoeringsplannen gekoppeld kunnen worden aan de warmtetransitie. Via een intensief participatieproces met de bewoners en overleg met de woningcorporaties en de bedrijven onderzoeken we welke specifieke onderwerpen in de wijken van belang zijn om mee te nemen. Daarbij kun je denken aan vergroening van de wijk, wateroverlast of andere zaken die voor de bewoners belangrijk zijn om mee te nemen.

De analyses leveren een scherp beeld op van de alternatieven voor aardgas. De participatie zorgt voor meer draagvlak en brengt de gemeente in contact met bewoners die bereid zijn mee te werken aan deze grote opgave. Door de komende jaren concrete successen te boeken kan de transitie op gang komen en snelheid krijgen.

Het plan moet uiterlijk in 2021 klaar zijn. De raad stelt het plan dan ook vast. Daarna kijkt de gemeente per wijk, samen met de bewoners, hoe die specifieke wijk van het aardgas afgaat.

Integrale Transitievisie 1.0 Venlo vastgesteld

De gemeente Venlo geeft als Cradle2Cradle gemeente het goede voorbeeld als het gaat om het verbinden van de verschillende verduurzamingsopgaven. De energietransitie vormt een natuurlijk moment om de leefbaarheid in de wijk te verbeteren en circulariteit en klimaatadaptatie daarin mee te nemen. De Transitievisie 1.0 is in april door de Venlose gemeenteraad vastgesteld. W/E adviseurs ondersteunt het programmateam op weg naar een definitieve Transitievisie Gebouwde Omgeving.

Integrale kijk op de wijk

Het integraal verduurzamen van Venlo wordt concreet in het wijkuitvoeringsplan. Integraal een wijk verduurzamen, hoe doe je dat? Het begint met het identificeren van de knelpunten en kansen op verschillende niveaus: gemeente, gebied, gebouw en gedrag. De visie van de gemeente Venlo vertaalt zich naar de wijk (gebied). Er wordt gekeken welke integrale aanpak het best werkt voor de buurt. In de wijk zijn bijvoorbeeld verschillende scenario’s voor duurzame warmtevoorziening opgesteld, dit kan een midden-temperatuur warmtenet zijn. De straten moeten hiervoor open, dit creëert de kans om ook meteen groeiplaatsen voor bomen in te richten. Bewoners van Venlo zijn bij iedere stap betrokken en scherpen de prioritering aan. Het succes valt of staat door het samenwerken met de juiste partijen, zodat de planning op elkaar aansluit.

Circulariteit meetbaar maken

W/E adviseurs kiest ervoor om circulariteit meetbaar en bespreekbaar te maken, waarbij we gebruik maken van de beschikbare instrumenten. Hierin volgen we de lijn die het ministerie van BZK heeft uitgezet, met MPG (MilieuPrestatie van Gebouwen) als basis. De MPG geeft aan wat de milieubelasting is van de materialen die in een gebouw worden toegepast. Het is de som van de schaduwkosten van alle toegepaste materialen. Hierbij wordt rekening gehouden met materialen die vervangen worden tijdens de levensduur van het gebouw.

Gemeente Venlo gebruikt GPR Gebouw om duurzaamheidsprofielen per wijk op te stellen, op basis van GPR berekeningen voor de meest veelvoorkomende woningtypes. Voor de eerste gas(t)vrije wijk in Venlo zijn er GPR berekeningen voor referentiegebouwen in verschillende warmtescenario’s. Zo is er aan de hand van brede duurzaamheidsthema’s (energie, milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde) een objectieve vergelijking mogelijk tussen een warmtenetscenario of all electric. 

Circulariteit is meer dan circulair bouwen

Voor de C2C-gemeente gaat circulariteit over meer dan circulair bouwen. In de wijk Hagerhof Oost kunnen bewoners straks een kijkje nemen in de ‘Woning van Morgen’. Hoe ziet een gasloze modelwoning eruit? Wat is er anders, wat is hetzelfde? In de Woning van Morgen gaan bewoners in gesprek met elkaar en doen ze inspiratie op over verschillende aspecten van duurzaam wonen: van het koken op een inductieplaat tot het vergroenen van een tuin. Samen werken we aan het Venlo van morgen. Venlo zet de groene knop om!

Blijf op de hoogte van het project via de website van Morgen in Venlo en de gemeente.

Gemeenten zetten ambitie CO2-reductie om in daden

Gemeenten voelen de noodzaak om vol in te zetten op CO2-reductie, en steeds meer gemeenten zetten concrete stappen om dit doel te bereiken. Dat constateert Ruud van Vliet, senior-adviseur voor gemeenten bij W/E adviseurs in een terugblik op 2018.

Aantoonbare CO2-reductie

De aandacht voor klimaatverandering is nog nooit zo groot geweest. De urgentie wordt breed gevoeld. Gemeenten zijn, samen met hun partners (waaronder de woningcorporaties), een belangrijke aanjager voor verduurzaming van de gebouwde omgeving. Alleen, hoe borg je die duurzaamheid?

De ‘Lokale Routekaart naar CO2-neutraal’ van Stichting W/E adviseurs helpt daarbij.  Het geeft een scherp inzicht in de bestaande kwaliteit van gebouwen, en biedt ook de mogelijkheid om aan de hand van scenario’s inzicht te krijgen in de haalbare stappen richting CO2-neutraal. Op die manier wordt het mogelijk richting te geven aan uitvoering van ambities naar aardgasloos, energieneutraal of nul op de meter.

“Breda, Nijmegen en Tilburg hebben hier grote stappen in gezet”, zegt Van Vliet. “Afgelopen jaar hebben we de routekaart die aanvankelijk voor de huursector was ontwikkeld verder verbeterd en uitgebreid. In principe kunnen we voor alle gebouwen inzicht bieden hoe men CO2-neutraal kan worden. Voor de gemeente Heusden hebben we bijvoorbeeld alle gemeentelijke utiliteitsgebouwen doorgerekend. Komend jaar wil Heusden de volgende stap gaan zetten richting realisatie.”

Focus op energie, maar ook verder kijken

De meeste gemeenten focussen begrijpelijkerwijs op energie. Dit onderwerp staat zoals we weten centraal en we kunnen hier goed aan rekenen. “Het is fijn dat er daarnaast belangstelling komt voor materiaalgebruik en circulariteit, een onderwerp dat W/E adviseurs al ruim 20 jaar standaard meeneemt in GPR-berekeningen. We gaan komende tijd onderzoeken hoe we materialen, en hun herbruikbaarheid, een plek kunnen geven in de Lokale Routekaart”.

Mooie voorbeelden zijn projecten met Tilburg en Amsterdam. De gemeente Tilburg heeft circulariteit structureel onderdeel gemaakt bij het beheer en onderhoud van gemeentelijke gebouwen. W/E adviseurs heeft hiervoor de ‘Roadmap Duurzame gebouwexploitatie ontwikkeld, en adviseert de gemeente bij renovatieprojecten op dit thema. Voor de gemeente Amsterdam hebben we onderzoek gedaan hoe een aanscherping van de MPG-eis een stimulerende werking heeft op circulair bouwen. Verder heeft W/E adviseurs onder andere de gemeente Den Haag geadviseerd hoe het nieuwe afvalbrengstation zelfvoorzienend kan worden.

Borging en verbreding

Veel gemeenten zijn licentiehouder voor GPR, het softwarepakket waarmee de duurzaamheidsprestaties van een gebouw kunnen worden berekend. Maar in de praktijk zien we vaak dat gemeenten de waarde van deze licentie nog onvoldoende benutten. Daarom zijn we in 2018 gestart met zogenaamde opfrissessies. In regionaal verband schetsen we de actuele ontwikkelingen rond de verduurzaming van de gebouwde omgeving. We laten vervolgens zien hoe GPR als hulpmiddel kan worden ingezet om inzicht te krijgen in de kansen. Daarbij denken we ook mee met oplossingen om bestuurlijke ambities concreet te vertalen en te borgen. Daarmee wordt duurzaam bouwen beleid robuust en meer structureel onderdeel van zowel beleid als realisatie.

In 2018 hebben we verschillende gemeenten hierbij ondersteund. Zo heeft de gemeente Den Haag een groene leges verordening vastgesteld waarin GPR-scores zijn opgenomen als voorwaarde voor een korting. De gemeente Overbetuwe beloont initiatiefnemers wanneer zijn onder andere GPR-scores laten zien voor hun project. Die beloning bestaat uit een garantie dat binnen een zekere termijn alle formele procedures zijn doorlopen.

Verder ondersteunde W/E adviseurs meerdere gemeenten bij het uitwerken van een uitvraag met hoge duurzaamheidsambities. Met behulp van GPR Gebouw vertalen we de ambities naar verifieerbare prestaties.

Vooruitblik 2019

Komend jaar bestaat W/E adviseurs 40 jaar. De urgentie voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving neemt nog steeds toe. De bereidheid om te handelen is groot.  Daarbij is het zaak niet alleen naar energie te kijken, maar ook de materialen mee te nemen. Circulariteit is niet iets wat volgt nadat we energie geregeld hebben, maar dient integraal te worden meegenomen in de planvorming.

Ons motto Moeilijke Materie Makkelijk Maken is hierbij van toepassing. Met behulp van onze instrumenten en de expertise die wij bieden zorgen we ervoor dat overheden, opdrachtgevers en uitvoerders handvatten hebben om duurzaamheid in de bouwpraktijk concreet, meetbaar en bespreekbaar te maken.

Mede namens al mijn collega’s van W/E adviseurs wens ik u een gezond en duurzaam 2019!

Ruud van Vliet

 

 

‘Gemeenten: Stap uit traditioneel denken-werkkader, vind het niet zelf uit en ga aan de slag!’

Interview met John Nederstigt en Alexander Tuinstra van Haarlemmermeer

In februari dit jaar ontving de gemeente Haarlemmermeer de Circulaire Ring 2018, de prijs voor duurzaamste gemeente van Nederland. De award werd uitgereikt door de stichting Duurzaam Bouwen Awards. Stichting W/E adviseurs, initiator van de Circulaire Ring, spreekt de ‘winnaars’ wethouder John Nederstigt en programmamanager duurzaamheid Alexander Tuinstra in het stadhuis van Haarlemmermeer. Wat heeft de Circulaire Ring de gemeente gebracht? En wat is nu eigenlijk het geheim achter het succes van Haarlemmermeer?

“Het winnen van de Circulaire Ring heeft ons waardering gebracht,” vertelt wethouder John Nederstigt. “Er zijn voldoende partijen geweest die vragen: ‘Vertel nou eens even hoe je dat doet?’ Dus wat brengt het ons? Vooral vragen. Maar ik vind het leuk dat ze worden gesteld en leuk om dat te kunnen delen. Ik zit namelijk in een vak waar eigenlijk geen concurrentie zou mogen bestaan.” Programmamanager Alexander Tuinstra: “Wij hebben in het Programma Duurzaam eigenlijk vier pijlers. Die zijn gebaseerd op energie, water, grondstoffen, maar ook op het delen van kennis en innovatie. Zoals John net zegt, onze markt is veel meer informatie delen: ‘Kijk eens wat wij doen. Leer daarvan! Ook als we een fout hebben gemaakt. Ik zou het zo niet nog een keer doen. Of juist wel!’ Na het winnen van de Circulaire Ring, weten andere gemeenten en overheden ons te vinden met vragen.”

Wordt Haarlemmermeer als voorbeeldgemeente gezien?
“Ja, maar die is wel heel erg apart”, zegt Nederstigt. “Haarlemmermeer heeft sowieso een hoge milieudruk: we hebben een luchthaven. Dus om dat thema kan je niet heen. We zijn – en hier komt ‘ie – groot. We hebben de middelen. Kleinere gemeenten, bijvoorbeeld met 25 tot 30 duizend inwoners, hebben andere budgetten. Die zijn vaak alleen al het budget kwijt aan ambtelijke ondersteuning en kunnen vaak op werkniveau weinig doen.”

Is het dan alleen een kwestie van geld of iets lukt?
“De duurzaamheidsbeweging moet wel een zetje hebben,” legt Nederstigt uit. “En een zetje geef je door sprekende voorbeelden te laten zien. Wij hebben in Haarlemmermeer bijvoorbeeld een natuur- en milieucentrum NMCX. Wij kunnen onze inwoners daarmee goed informeren. Maar voordat zo’n organisatie staat, moet je wel een soort basis hebben. Wij kunnen dat opbrengen en wij zien dat wat oplevert. NMCX heeft zo langzaam maar zeker haar verbindingen en invloed diep in de Haarlemmermeerse samenleving. Onze buren zijn op Haarlem en Amsterdam na allemaal gemeentes tussen de 20 en 30 duizend inwoners. Die hebben dus niet zo makkelijk de kans een eigen NMCX te starten. Delen is in feite een stukje samenwerken. Gemeenten die het vanuit hun budget kunnen, hebben wat mij betreft de verantwoordelijkheid zoveel mogelijk te delen. Misschien wel letterlijk.”

Waarom wil de ene gemeente samenwerken maar de ander niet? Speelt de factor ‘cultuur’ mee?
“Ik denk dat je daar een heel waar punt hebt,” zegt Nederstigt. “Ik vind het niet makkelijk om te zeggen, maar er zit natuurlijk een heel hoog ‘not invented by me’- ,of ‘not invented by us’-syndroom in. Je zult daar als gemeente overheen moeten stappen.”

Het succes zit ‘m dus in het inspireren, het aanjagen, het stimuleren van mensen?
“Klopt,” bevestigt Tuinstra. ”Het zit niet specifiek op inhoud, het gaat veel meer over het aanboren, het aanzetten. En mensen het gevoel geven van ‘naar mij wordt wel geluisterd’.” Nederstigt: “In de laatste twee bestuursperioden zijn we bezig geweest met programmatisch denken in duurzaamheid. We kunnen eigenlijk pas de laatste twee, drie jaar ook met recht zeggen dat we niet alleen goede plannen hebben, maar ook goede uitkomsten laten zien. En dan ben je gewoon vijf jaar bezig met heel veel praten, roepen, het kost tijd.”

Hebben jullie nog een belangrijke boodschap naar collega-gemeenten?
“Ik heb twee boodschappen,” zegt Nederstigt. “Aan alle grote gemeentes: ga aan de slag, want je kan het. Aan alle kleinere gemeenten: sla de handen ineen, bij voorkeur bij een grote broer of zus die al wat heeft en ga het niet zelf uitvinden. Het kost dan veel minder geld en het is veel effectiever. En dat iedereen het kan, daar ben ik heilig van overtuigd. Ga aan de slag, zo breed mogelijk, maar vooral: zoek elkaar op.” “De kracht zit in de opschaling, de gezamenlijkheid.” Vult Tuinstra aan. “Just do it.”

“Stap uit het traditionele denken-werkkader,” vervolgt Nederstigt. “Want als je doet wat je deed, dan krijg je wat je kreeg. En daar heb je dus op álle niveaus mensen nodig die een beetje durven. Als het in onze eigen werkboekjes zou staan, zou het allang … je zult af en toe de wet- en regelgeving echt flink moeten tarten.” “En toon lef, in het Hebreeuws met een v, dat betekent hart,” licht Tuinstra toe.“ Je hebt mensen met lef, met hart, nodig. Straks ook in de nieuwe politieke constellatie, want als je die mensen niet hebt, wordt het wel weer heel zakelijk en ga je weer kijken: wat was het oude bouwbesluit ook alweer? En daar wil je vanaf.”


Wilt uw gemeente ook kans maken op de Circulaire Ring?

Schrijf u dan vóór 10 januari 2019 in voor de Duurzaam Bouwen Awards 2019. Misschien staat uw gemeente dan in de schijnwerpers op het Duurzaam Gebouwd Congres. Lees alle informatie op www.duurzaambouwenawards.nl

www.duurzaambouwenawards.nl

 

 

CO2-routekaarten startpunt energietransitie Heusden

W/E adviseurs heeft voor de gemeente Heusden de CO2-routekaart uitgewerkt voor de gemeentelijke gebouwen. De afdeling Vastgoed van de gemeente werkt aan een uitvoeringsplan voor de verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen. Om tot een goede onderbouwing te komen van deze plannen heeft W/E op basis van de beschikbare informatie voor alle verschillende functies een doorrekening gemaakt. Daarmee weet de gemeente exact welke ingrepen, waar en wanneer CO2 reduceren.

De huidige kwaliteit is in kaart gebracht. Vervolgens is gerekend aan 2 scenario’s:

  • een kortetermijnscenario: 15% energiebesparing in 4 jaar
  • een langetermijnscenario: CO2-neutraal in 2050.

Voor de scenario’s zijn business-cases uitgewerkt waarin de maatregelen zijn vertaald naar financiële gevolgen. De analyses laten zien dat de doelstelling van 15% CO2-besparing in 2021 relatief gemakkelijk kan worden gehaald. De doorrekening van de ambitie voor CO2-neutraal laat iets interessants zien: wanneer dit doel al in 2030 kan worden gerealiseerd, zijn de totale opbrengsten in 2050 fors hoger dan het scenario waarbij het doel pas in 2050 wordt behaald. Dit is uiteraard te verklaren uit het feit dat er een langere periode is waarin voordeel wordt genoten uit de investeringen. Het vergt echter een forse extra inspanning in kortere tijd. De capaciteit dient dan wel te worden uitgebreid zodat per jaar 3 gebouwen worden aangepakt.

Op basis van de routekaart werkt de gemeente nu aan definitieve uitvoeringsplannen en besluitvorming daarover.

Meer informatie

Wilt u meer weten over de CO2-routekaarten voor gemeenten? Neem contact op met Ruud van Vliet, senior-adviseur gemeenten, 06 – 224 779 34, vliet@w-e.nl.

> Lees ook: Special routekaarten CO2-neutraal