Gezonde gebouwen kunnen hittestress de baas

Nu het ene na het andere warmterecord sneuvelt, wordt duidelijk dat bewoners steeds vaker airco’s of andere vormen van koeling in hun woning nodig hebben. Bij nieuwbouwwoningen zijn er wél normen voor isolatie en energiereductie, maar voor het tegengaan van hittestress is er nog geen eenduidig beleid.

W/E adviseurs deed in de aanloop naar het Bouwbesluit van 2020 onderzoek naar de toenemende behoefte om woningen te koelen.  Op verzoek van TKI Urban Energy en in opdracht van RVO.nl heeft W/E adviseurs in 2018 een verkennende studie gedaan naar de ontwikkeling van de koudevraag in de gebouwde omgeving.

Oververhitting voorkomen

Een goed geïsoleerd huis dat eenmaal warm is, koelt niet makkelijk meer af. In steden laat zich dat nog meer voelen dan op het platteland; alle bebouwing houdt de warmte nog langer vast. Een extra kwetsbare groep wordt gevormd door 65-plussers. Hun aandeel stijgt tot 2050 met zo’n 50 procent. En bij een voortgezet beleid zullen zij meestal nog tot hoge leeftijd thuis wonen. Bekend is dat sterfte onder ouderen toeneemt tijdens hittegolven. Kortom, beperken van oververhitting in huis is geen luxe, maar noodzakelijk.

Tot nu toe is er nog weinig onderzoek gedaan naar de behoefte om woningen te koelen. De verwachting is dat de koudevraag toeneemt, en daarmee het energiegebruik om aan deze vraag te voldoen. Ook over het huidige aandeel van koude-installaties in huishoudens en het energiegebruik daarvan is nog weinig bekend. De aanbeveling is dus om nader onderzoek te doen naar het werkelijk aandeel van de koudevraag in de totale energievraag.

Koeling wordt een ‘must have’

Wie nu een nieuwbouwwoning bouwt volgens de BENG-normen (Bijna Energie Neutraal Gebouw) kan een huis realiseren waar het ’s zomers niet uit te houden is. Koeling is geen ‘nice to have’ maar wordt op termijn een ‘must have’ om het binnenklimaat leefbaar te houden. Het is wenselijk dat die koelvoorzieningen verbeterd worden in termen van rendement, geluid en dergelijke.  Daarnaast valt te denken aan maatregelen als automatische zonwering en spui- of zomernachtventilatie, dus de mogelijkheid om het huis door te laten tochten.

Wet- en regelgeving

In het huidige Bouwbesluit staan geen expliciete eisen om het risico te beperken, dat geldt zowel voor nieuwbouw (BENG) als voor na-geïsoleerde woningen (nul op de meter). Ook ontbreekt het tot nu toe aan een praktisch toepasbare methodiek om dat risico te kwantificeren.

Wel wordt in de EPC gerekend met een ‘strafpost’ voor zomer(dis)comfort, ook als er een koelvoorziening wordt geïnstalleerd. In de nieuwe NTA 8800 komt deze strafpost te vervallen. Om deze reden is het wenselijk dat er een nieuwe eis komt in het bouwbesluit. Onlangs heeft W/E adviseurs een vervolgopdracht gekregen van RVO voor onderzoek naar aanvullende (TOjuli)-eisen.

Meer informatie

Dit artikel is een verkorte versie van een eerder verschenen artikel in het magazine Duurzaam Gebouwd. U kunt het hier downloaden.

Meer informatie over dit onderzoek is op te vragen bij senior adviseur Pieter Nuiten.

Het Nationaal Congres Klimaatadaptatie op 13 juni 2019 besteedt ook aandacht aan dit onderzoek.