Berichten

Bijeenkomst Lente-akkoord over hittestress

Op 19 november organiseert het Lente-akkoord een ZEN Platformbijeenkomst die geheel in het teken staat van oververhitting. ZEN staat voor Zeer Energiezuinige Nieuwbouw.

De drie BENG-eisen zijn definitief (Bijna Energie Neutraal Gebouw). Daarnaast is er door BZK onlangs een grenswaarde voor temperatuuroverschrijding vastgesteld, op basis van onderzoek van W/E adviseurs.

Nieuwbouwwoningen zonder actieve koeling dienen aan deze grenswaarde te voldoen. De nieuwste huizen zijn zo goed geïsoleerd dat vooral in de zomer hittestress kan optreden. In de ontwerpfase meer rekening houden met de geveloriëntatie, woningindeling en koeling door de warmtepomp zijn oplossingsrichtingen.

TO Juli
Een temperatuursoverschrijdingsberekening voor de warmste maand juli (TO Juli) kan realistische adviezen opleveren. Hoe werkt de Temperatuur Overschrijding Juli berekening? Wat betekent deze voor uw woningen? Tijdens de ZEN platformbijeenkomst op 19 november willen we hier duidelijkheid in scheppen.

Daarnaast presenteert Harm Valk (Nieman RI) de doorrekeningen van de definitieve BENG-eisen op 12 praktijkprojecten. Ook heeft hij de TO Juli voor enkele van deze woningen doorgerekend.

Meer informatie

 

Factsheet over grenswaarde temperatuuroverschrijding

Stichting W/E adviseurs werkte voor het ministerie de temperatuuroverschrijdingseis (TOjuli) uit. Deze is per 1 juli 2020 verplicht. Maar hoe werkt de eis precies? U leest er alles over in de nieuwste ZEN factsheet van LenteAkkoord

Woningen koel houden

In een gezond en comfortabel huis is het niet snel te warm. Ook niet gedurende een lange en hete zomer. Bij nieuwbouw zijn slimme maatregelen nodig die de bewoners in staat stellen de woning koel te houden. Gezien de klimaatverandering wordt dat steeds belangrijker.

Eisen aan nieuwbouwwoningen

In de bouwregelgeving is hier tot nu toe geen aandacht aan gegeven. Dat verandert met ingang van 1 juli 2020. Dan wordt voor nieuw te bouwen woningen een grenswaarde gesteld aan de kans op temperatuuroverschrijding. Deze kans wordt aangeduid met het TOjuli-getal. Hoe kleiner dit getal, hoe kleiner het risico van oververhitting. Dus hoe groter de kans dat de woning ook in de zomer comfortabel is.

Hoe TOjuli wordt berekend, staat in de NTA 8800. In de ZEN factsheet Eisen aan temperatuuroverschrijding in nieuwe woningen wordt toegelicht wat het indicatiegetal inhoudt en hoe de berekening plaatsvindt.

Adviseur Cees Leenaerts van W/E werkte mee aan dit factsheet.

Bijeenkomst ‘Oververhitting’ op 19 november

Op 19 november organiseert het Lente-akkoord een ZEN Platformbijeenkomst die geheel in het teken staat van oververhitting. ZEN staat voor Zeer Energiezuinige Nieuwbouw.

Meer informatie

ir. Pieter Nuitenir. Cees Leenaerts

W/E adviseurs draagt bij aan nieuwe bouwnorm om oververhitting in woningen te voorkomen

De minister van BZK gaat de bouwsector verplichten tot het verkleinen van het risico op oververhitting in een woning. Dit doet zij via een nieuwe eis in de bouwregelgeving. Dit geldt voor nieuwbouw die vanaf medio 2020 wordt opgeleverd. W/E adviseurs heeft in opdracht van RVO het onderzoek voor de normering verricht.  

We worden geconfronteerd met steeds warmere zomers. Hiermee neemt de noodzaak om maatregelen te treffen tegen oververhitting toe. Nieuwe woningen worden zo energiezuinig mogelijk gebouwd. Woningen houden daardoor hun warmte meer vast. In de zomer kan dat problemen opleveren. Hogere binnentemperaturen leiden tot gezondheidsrisico’s en overlast.

Energiezuinige nieuwbouw

Om zoveel mogelijk energie te besparen, moet worden voorkomen dat achteraf inefficiënte mobiele airco’s worden geïnstalleerd om de binnentemperatuur op een acceptabel niveau te houden. Door een goed ontworpen gebouw kan dit worden voorkomen. De nieuwe eis kan in de praktijk tot verschillende maatregelen leiden.

Bijvoorbeeld dat – bij oplevering van een nieuwe woning – zonwering aanwezig is, dat er goed nagedacht is over de ventilatie binnen woningen en/of dat er rekening gehouden is met de ligging van de woning ten opzichte van de zon. De nieuwe eis ten aanzien van oververhitting gaat gelijktijdig per 1 juli 2020 in met de eisen voor bijna-energieneutrale nieuwbouw (BENG).

Onderzoek criterium grenswaarde

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) heeft W/E-adviseurs onderzoek laten verrichten naar het criterium en de grenswaarde om het risico op oververhitting in nieuwbouwwoningen te beperken. Dit resulteerde in het rapport ‘Grenswaarden zomercomfort nieuwe woningen in Bouwbesluit’. Op basis hiervan adviseerde RVO.nl het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties om TOjuli op te nemen in de bouwregelgeving (Advies eis vermindering risico oververhitting nieuwbouwwoningen in Omgevingsregeling).

Toelichting eis

Voor nieuw te bouwen woningen zal in de bouwregelgeving een grenswaarde worden opgenomen voor TOjuli. Dit is een indicatiegetal waarmee per oriëntatie van het gebouw inzicht gegeven wordt in het risico op temperatuuroverschrijding. De TOjulivolgt uit de Energieprestatieberekening conform NTA8800. De grenswaarde wordt gesteld op een maximale waarde van 1,0.

Een temperatuuroverschrijdingsberekening met een dynamisch simulatieprogramma kan specifieker voorspellen wat het risico op temperatuuroverschrijding is. Indien de TOjuli de grenswaarde van 1,0 overstijgt mag aan de hand van een dynamisch simulatieprogramma alsnog aangetoond worden dat het risico op oververhitting acceptabel blijft.

De grenswaarde voor de Gewogen Temperatuuroverschrijding (GTO), conform vastgestelde uitgangspunten voor de berekening, wordt gesteld op 450 uur. Bovenstaande zal in de bouwregelgeving worden opgenomen en nader worden uitgewerkt.

Meer weten?

Onderzoek W/E adviseurs over hittestress op Nationaal Klimaatcongres

Op donderdag 13 juni vindt het Nationaal Congres Klimaatadaptatie plaats. Eén van de onderwerpen is hittestress en de extra vraag naar energie die dat oplevert voor koeling. W/E Adviseurs biedt daarvoor input met het onderzoek dat Pieter Nuiten heeft gehouden naar de toekomstige koudevraag in Nederland als gevolg van de klimaatverandering.

Niet alleen hitte komt aan de orden tijdens dit congres, maar ook droogte, wateroverlast en al deze thema’s in relatie tot de gebouwde omgeving, gezondheid etc. Minister Cora van Nieuwenhuizen-Wijbenga, coördinerend bewindspersoon voor klimaatadaptatie is één van de sprekers.

Sessie over de vergeten koeltevraag in de energietransitie

Vanwege het opwarmende klimaat zal de behoefte aan koelte snel toenemen, maar in de energietransitie wordt dit – op een enkele uitzondering na – nog niet meegenomen. Verschillende organisaties en kennisinstituten werken samen rond dit vraagstuk en delen in deze sessie hun recent opgedane kennis en waarnemingen. Er volgt een afsluitende discussie over hoe dit vraagstuk zowel in de Regionale klimaatAdaptatie Strategie (RAS) als de Regionale Energie Strategie (RES) een plaats kan krijgen.

Deze sessie wordt georganiseerd door Klimaatverbond NL, de de Hogeschool van Amsterdam en W/E Adviseurs, op basis van het onderzoek van Pieter Nuiten over dit onderwerp.

Hitte en gezondheid

Ook interessant is de sessie ‘Hitte en gezondheid: waar begin je en wat kun je morgen al doen? Eenzame, thuiswonende 75-plussers zijn de grootste kwetsbare doelgroep bij een hittegolf. In de Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) proeftuin ‘Hittestress en gezondheid’ is in vier gemeenten onderzocht of de koppeling tussen kennis over eenzaamheid en hitte helpt om de meest hittegevoelige wijken te vinden.

Meer informatie

Eerder heeft Pieter Nuiten een artikel over hittestress en de koudevraag gepubliceerd in magazine Duurzaam Gebouwd. U kunt het hier downloaden.

Meer informatie over het onderzoek is op te vragen bij senior adviseur Pieter Nuiten.

Meer informatie over het congres en het programma is te vinden op de website van het congres

 

Gezonde gebouwen kunnen hittestress de baas

Nu het ene na het andere warmterecord sneuvelt, wordt duidelijk dat bewoners steeds vaker airco’s of andere vormen van koeling in hun woning nodig hebben. Bij nieuwbouwwoningen zijn er wél normen voor isolatie en energiereductie, maar voor het tegengaan van hittestress is er nog geen eenduidig beleid.

W/E adviseurs deed in de aanloop naar het Bouwbesluit van 2020 onderzoek naar de toenemende behoefte om woningen te koelen.  Op verzoek van TKI Urban Energy en in opdracht van RVO.nl heeft W/E adviseurs in 2018 een verkennende studie gedaan naar de ontwikkeling van de koudevraag in de gebouwde omgeving.

Oververhitting voorkomen

Een goed geïsoleerd huis dat eenmaal warm is, koelt niet makkelijk meer af. In steden laat zich dat nog meer voelen dan op het platteland; alle bebouwing houdt de warmte nog langer vast. Een extra kwetsbare groep wordt gevormd door 65-plussers. Hun aandeel stijgt tot 2050 met zo’n 50 procent. En bij een voortgezet beleid zullen zij meestal nog tot hoge leeftijd thuis wonen. Bekend is dat sterfte onder ouderen toeneemt tijdens hittegolven. Kortom, beperken van oververhitting in huis is geen luxe, maar noodzakelijk.

Tot nu toe is er nog weinig onderzoek gedaan naar de behoefte om woningen te koelen. De verwachting is dat de koudevraag toeneemt, en daarmee het energiegebruik om aan deze vraag te voldoen. Ook over het huidige aandeel van koude-installaties in huishoudens en het energiegebruik daarvan is nog weinig bekend. De aanbeveling is dus om nader onderzoek te doen naar het werkelijk aandeel van de koudevraag in de totale energievraag.

Koeling wordt een ‘must have’

Wie nu een nieuwbouwwoning bouwt volgens de BENG-normen (Bijna Energie Neutraal Gebouw) kan een huis realiseren waar het ’s zomers niet uit te houden is. Koeling is geen ‘nice to have’ maar wordt op termijn een ‘must have’ om het binnenklimaat leefbaar te houden. Het is wenselijk dat die koelvoorzieningen verbeterd worden in termen van rendement, geluid en dergelijke.  Daarnaast valt te denken aan maatregelen als automatische zonwering en spui- of zomernachtventilatie, dus de mogelijkheid om het huis door te laten tochten.

Wet- en regelgeving

In het huidige Bouwbesluit staan geen expliciete eisen om het risico te beperken, dat geldt zowel voor nieuwbouw (BENG) als voor na-geïsoleerde woningen (nul op de meter). Ook ontbreekt het tot nu toe aan een praktisch toepasbare methodiek om dat risico te kwantificeren.

Wel wordt in de EPC gerekend met een ‘strafpost’ voor zomer(dis)comfort, ook als er een koelvoorziening wordt geïnstalleerd. In de nieuwe NTA 8800 komt deze strafpost te vervallen. Om deze reden is het wenselijk dat er een nieuwe eis komt in het bouwbesluit. Onlangs heeft W/E adviseurs een vervolgopdracht gekregen van RVO voor onderzoek naar aanvullende eisen.

Meer informatie

Dit artikel is een verkorte versie van een eerder verschenen artikel in het magazine Duurzaam Gebouwd. U kunt het hier downloaden.

Meer informatie over dit onderzoek is op te vragen bij senior adviseur Pieter Nuiten.

Het Nationaal Congres Klimaatadaptatie op 13 juni 2019 besteedt ook aandacht aan dit onderzoek.