Berichten

Hoe meet je circulariteit? W/E ontwikkelde een methodiek

Energiebesparing en  CO2-reductie zijn al lang niet meer de enige aandachtspunten bij ‘duurzaam bouwen’. Circulariteit is ‘booming’.

Met het artikel ‘Circulariteit geen luchtfietserij maar concreet meetbaar’ besteedde het vaktijdschrift Bouwfysica enige tijd geleden aandacht aan circulair bouwen en de relatie met de bouwfysische kwaliteit. Duidelijk wordt dat het één en het ander prima samengaat.

Concrete circulariteitsstrategieën

W/E adviseurs heeft op basis van de breed gedragen definitie van circulariteit een vertaling gemaakt naar vijf concrete circulariteitsstrategieën met een daarop gebaseerde rekenmethodiek. Daarmee wordt circulariteit meetbaar gemaakt en uitgedrukt in de CPG-indicator: CirculariteitsPrestatieGebouwen. Uit diverse pilots blijkt dat de methodiek toepasbaar is voor nieuwbouw en renovatie.

Rijksvastgoedbedrijf wil versnellen

Het artikel in Bouwfysica is een coproductie van W/E adviseurs en Rijksvastgoedbedrijf (RVB).  RVB is een belangrijke opdrachtgever in de bouw en vervult een voortrekkersrol in circulariteit.  RVB is één van de initiatiefnemers van het “Platform CB’23” dat  de transitie naar circulair bouwen wil versnellen. In dat kader wordt samengewerkt met o.a. W/E adviseurs.

Bekijk hier het volledige artikel uit Bouwfysica

 

Nieuwe beoordelingsrichtlijn voor de MPG

Goed nieuws voor indieners van MPG-berekeningen: er is nu een nieuwe Beoordelingsrichtlijn. De BRL ‘MPG: vaststellen van de milieuprestatie van gebouwen’ is op donderdag 13 december gepresenteerd tijdens het symposium ‘Succesvol werken met de MPG’ van KIWA.

Houvast bij berekening

Bij de aanvraag van een omgevingsvergunning moet er een correcte milieuprestatieberekening aangeleverd worden. Veel ingediende berekeningen blijken nu niet aan de eisen te voldoen. En het is jammer wanneer daardoor de berekening, en daarmee mogelijk de vergunning, afgewezen zou worden. De nieuwe beoordelingsrichtlijn (BRL K11005) van KIWA geeft u houvast. W/E adviseurs werkte mee aan de totstandkoming van deze richtlijn. Deze is vanaf nu beschikbaar.

De duurzaamheidsindicator MPG is een belangrijke katalysator in het transitieproces naar een duurzame, circulaire bouwcultuur. Wico Ankersmit van Vereniging Bouw- en Woningtoezicht was optimistisch gestemd over de toekomst van de Milieuprestatie Gebouwen. De MPG is er sinds 2013, en sinds dit jaar is er een prestatie-eis aan gekoppeld. Jos Verlinden (team circulaire bouweconomie bij het ministerie van BZK) gaf aan dat de rijksoverheid  start met de volgende fase van het Rijksbrede programma circulaire economie, namelijk de implementatie in de praktijk.  Daarnaast is het nodig dat er onder opdrachtgevers en bouwers meer draagvlak ontstaat voor duurzaam bouwen. ‘Het zou een intrinsieke wens moeten zijn’.

Spanningsveld tussen EPC en MPG ?

Dirk Breedveld van Stichting Bouwkwaliteit (SBK) constateert dat verduurzaming ook een toename van materiaalgebruik met zich meebrengt. ‘De EPC gaat over energie in de gebruiksfase, en de MPG om de milieubelasting van materialen in gebouwen. Om energiezuiniger te worden heb je steeds meer materialen nodig. Denk aan zonnepanelen of warmtepompen. Je moet dus op alle vlakken scherp zijn’.

De eerder door W/E adviseurs ontwikkelde DPG (DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen) anticipeert op deze behoefte. Deze DPG op haar beurt  is onderdeel van de recent ontwikkelde en in de praktijk ingezette CPG (CirculariteitsPrestatie Gebouwen).

Toets-klare berekeningen

Ruud van Vliet , senior adviseur van stichting W/E adviseurs, ging in op de vraag wat er nodig is voor een milieuprestatieberekening die de toets bij de omgevingsvergunning verantwoord en soepel doorstaat. Van Vliet schetste het MPG-systeem, inclusief de nationale milieudatabase en hij ging in op gevalideerde rekentools en de informatie die nodig zijn voor de berekening.

Download de beoordelingsrichtlijn

De beoordelingsrichtlijn is binnenkort te vinden op de website van KIWA. Een handige checklist is te  downloaden vanaf de website van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht.

Bekijk videoverslag ‘Circulair bouwen met verplaatsbare woningen’

Bekijk het videoverslag van het minicongres ‘Circulair Bouwen met Verplaatsbare Woningen’, dat 15 maart werd gehouden in De Observant in Amersfoort. Het congres werd georganiseerd door Watkostdebouwvaneenhuurwoning en het Expertisecentrum Flexwonen. 

Tijdens het congres stond het circulaire businessmodel van verplaatsbare huurwoningen centraal. Diverse sprekers gingen in op hoe bouwers, corporaties en gemeenten het model samen verder kunnen optimaliseren. De aanwezigen konden kennismaken met de verplaatsbare en dus circulaire concepten van NEZZT by De Meeuw, Finch van De Groot Vroomshoop Bouwsystemen en de Heijmans ONE.

Het afgelopen jaar is voor drie cases vastgesteld dat verplaatsbare woningen circulairder zijn dan reguliere nieuwbouwwoningen. Daarbij is gebruik gemaakt van de CirculariteitsPrestatie Gebouwen (CPG-score) van W/E adviseurs. Een van de sprekers, John Mak (directeur van Stichting W/E adviseurs) legde uit hoe deze meetmethode werkt aan de hand van een case. Daaruit volgde wat belangrijke factoren zijn bij het realiseren van circulaire woningen.

Het thema is mede ingegeven door het Rijksbrede programma Nederland Circulair 2050, waarin de Bouw één van de vijf prioriteitsgebieden is. Uit een analyse van W/E adviseurs blijkt dat verplaatsbare woningen inderdaad circulair zijn. Maar er zijn ook knelpunten bij het bouwen, exploiteren en verplaatsen van woningen.

Congresverslag

 

ROC Friese Poort behaalt hoogste circulariteitsscore

Overhandiging GPR Gebouw-certificaat aan Remco Meijerink

Remco Meijerink, voorzitter raad van bestuur van ROC Friese Poort, krijgt het GPR Gebouw-certificaat overhandigd

Het nieuwe ROC Friese Poort ‘uniformberoepen’ opende in december 2017 officieel haar deuren. Het nieuwe onderwijscomplex biedt ruimte aan 800 studenten en is ontwikkeld met hoge duurzaamheidambities. W/E adviseurs bezocht het gebouw en mat haar duurzaamheid met GPR Gebouw. Bovendien is met CPG (CirculariteitsPrestatie Gebouw) de mate van circulariteit van het ROC gemeten.

Hoogste score

De bijzondere resultaten zijn samengevat in het GPR Gebouw-certificaat dat 7 december feestelijk is overhandigd aan Remco Meijerink (Voorzitter Raad van Bestuur ROC Friese Poort). De nieuwe locatie is circulair en 100% energieneutraal gebouwd. Dat werd tijdens de opening beloond met de uitreiking van het CPG-certificaat. Met ook nog eens de hoogste score voor een onderwijsgebouw in Nederland. De CPG is een index die objectief weergeeft hoe circulair en duurzaam een gebouw is.

Circulair bouwen is meetbaar

Auteur: John Mak

We zien in de praktijk dat er veel over circulariteit wordt gepraat en beleidsmatig op papier gezet. Tegelijkertijd constateren we dat als het puntje bij het paaltje komt er nog verdomd weinig terecht komt van beleid. In de praktijk blijkt de sturing op duurzaamheid meestal beperkt tot de energieprestatie. Waarbij er wel steeds vaker marktinitiatieven zijn voor het recyclen van vrijkomend sloopmateriaal.

Waarom speelt circulariteit niet of nauwelijks een rol bij de aanbestedingen en gunningen voor nieuwbouw of renovatie van gebouwen? Essentieel knelpunt lijkt dat het juridisch lastig wordt gevonden omdat circulariteit moeilijk meetbaar is. Maar dat hoeft vanaf nu geen belemmering  meer te zijn.  De ‘CirculariteitsPrestatie Gebouw’ (CPG) is beschikbaar!

In mijn vorige blog pretendeerde ik dat W/E de basis voor een methodiek om circulariteit meetbaar en bespreekbaar te maken beschikbaar heeft. De DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen (DPG = MPG + EPG*)  is daarvoor één van de bouwstenen.  Aangevuld met andere beschikbare bouwstenen is de methodiek nu verder uitgewerkt tot een eerste beoordelingsmethodiek voor de circulariteit van een gebouw.

Wat is een circulair gebouw, hoe ziet de methodiek eruit?  Een toelichting.

Wanneer is een gebouw circulair?

Volgens Brundtland is een duurzame ontwikkeling  het zorgdragen voor een leefbare aarde nu en later. Een voorwaarde of subdoel is dat we uitputting voorkomen van voorraden: grondstoffen, fossiele brandstoffen, ‘schone’ lucht, water, bodem en biodiversiteit. Dit bereiken we door circulair te bouwen en te beheren: voorraden in een gesloten kringloop houden en zonder schadelijke emissies naar lucht, water en bodem.

Om circulariteit vanuit dit subdoel praktisch hanteerbaar te maken onderscheiden we 5 hoofdstrategieën (figuur 1). De methodiek is vanuit de hoofdstrategieën uitgewerkt in parameters. Met deze ordening beschikken we over een hanteerbare afbakening van een begrip dat aan vele onderwerpen raakt. Belangrijk is het onderscheid in secundaire en primaire parameters, die als beoordelingscriteria dienen. Het meten van circulariteit blijkt dan al goed mogelijk door bestaande methoden te benutten.
In het overheidsbeleid en de Bouwagenda zijn het tegengaan van de klimaatverandering en de uitputting van grondstoffen belangrijke opgaven voor de bouw. In de lichtblauwe velden in figuur 1 staan ontwikkelingen, met een relatie naar circulariteit, zoals VANG, BENG en het materialenpaspoort.

plaatje circulair bouwen is meetbaar

Figuur 1, Circulair meetbaar vanuit strategieën en substrategieën (parameters)

We willen het praktisch en eenvoudig houden. Daarom is bij de opzet van de CPG-methode zoveel mogelijk aangesloten bij beschikbare. GPR Gebouw, met naast de EPG, MPG en DPG ook een subthema circulair materiaalgebruik, is logisch uitgangspunt. GPR Gebouw heeft voor elke parameter immers al een waardering en op basis van de gebruikelijke invoer van een gebouw in GPR Gebouw is een CPG te genereren, zie figuur 2. Per substrategie wordt de input uit GPR Gebouw omgezet in een score op een schaal van 1 tot 10. De scores op de substrategieën worden onderling gewogen opgeteld tot de scores op de strategieën en levert vervolgens de CirculariteitsPrestatie Gebouw (CPG).

 

plaatje circulair is meetbaar 2

Figuur 2: Voorbeeld invulling CirculariteitsPrestatie Gebouw (CPG)

Moeilijke materie makkelijk maken

Circulariteit is een complex begrip en de methodiek oogt wellicht ook zo op het eerste gezicht. Een geruststellende gedachte is dat de toepassing zonder noemenswaardige extra inspanning mogelijk is. Als een GPR Gebouw berekening is gemaakt, zijn op 1 na alle invoerparameters bekend en beschikbaar.
In het kader van een verkennend onderzoek naar de integrale prestatie van recent gerealiseerde HBO- en universitaire gebouwen is de lijn van DPG doorgetrokken naar de CPG. De resultaten van de toepassing van de CPG-methodiek voor 4 onderwijsgebouwen staan in de tabel.

Figuur 3

Zijn we hiermee klaar?

Met de CPG-methodiek kunnen gebouwen en plannen voor nieuwbouw of renovatie op hun circulariteit worden gewaardeerd.  Ongetwijfeld is het nog niet volmaakt. Ervaringen vanuit het gebruik en verbetersuggesties verwerken we graag in een volgende versie.
En alleen meten is niet voldoende. Er is behoefte aan concrete en inspirerende voorbeelden van circulaire gebouwen. Dit kunnen gerealiseerde gebouwen zijn, en ook conceptuele gebouwbeschrijvingen. Gelukkig heeft W/E de afgelopen 20 jaar ook op dat terrein niet stilgezeten.
Wordt vervolgd!

Deze blog post verscheen 12-04-2017 op duurzaamgebouwd.nl

W/E medeondertekenaar Grondstoffenakkoord Circulaire Economie

Nederland circulair in 2050 – Grondstoffenakkoord markeert startpunt

Op 14 september is het Rijksbrede programma Circulaire Economie, getiteld ‘Nederland Circulair in 2050’ aangeboden aan de Tweede Kamer. Het programma geeft richting aan wat we moeten doen om zuiniger en slimmer met onze grondstoffen, producten en diensten om te gaan en zo de ambitie – Nederland circulair in 2050 – te halen. Er gebeurt al heel veel op circulair gebied, maar er is nog meer nodig en het moet en kan sneller. In deze transitie kunnen en willen veel partijen een rol spelen: bedrijven, overheden, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en veel meer. Het zijn de organisaties en de mensen daarbinnen die het moeten doen. Het Grondstoffenakkoord markeert het startpunt om samen aan de slag te gaan. (bron: circulaireeconomienederland.nl)

W/E adviseurs medeondertekenaar

W/E is medeondertekenaar van het Grondstoffenakkoord en toont daarmee haar betrokkenheid bij de transitieagenda Bouw.

ir. John MakJohn Mak, directeur W/E adviseurs zegt hierover: “W/E richt zich de komende periode op het verder concreet meetbaar maken van de circulariteit van gebouwen. Wij zijn er vanuit onze ervaring van overtuigd dat dit een succesfactor is om circulariteit in de praktijk te laten landen. Door circulariteit van gebouwen meetbaar te maken wordt het bespreekbaar en toetsbaar. En dat laatste is een voorwaarde voor het gebruiken van circulariteit als criterium bij (EMVI-)aanbestedingen. Onze ambitie is om moeilijke materie makkelijk te maken. Wij zetten onze kennis en ervaring in om professionals in de bouw- en vastgoedwereld handelingsperspectief te bieden. In het bijzonder om milieubewust om te gaan met grondstoffen en breder, om circulair te bouwen en renoveren.”

 

Kijk voor het complete verhaal over W/E’s ambitie en inzet voor circulariteit op circulaireeconomienederland.nl/ondertekenaars/we+adviseurs

Van lineair naar circulair bouwen met GPR Gebouw 4.3

Persbericht

Utrecht, 27 mei 2016 – Circulair bouwen, dat is met de release van GPR Gebouw 4.3 een stuk eenvoudiger geworden. Het vernieuwde subthema Circulair materiaalgebruik maakt deze trend meetbaar en bespreekbaar. Ook de Energiemodule in GPR Gebouw 4.3 is geactualiseerd, met een nieuwe EPG-rekenkern inclusief het Nader Voorschrift voor bestaande woningen.

 

Circulariteit meetbaar

In de bouwwereld komt steeds meer aandacht voor de grondstoffenproblematiek en het circulaire denken. Bij circulariteit van gebouwen gaat het over de kringloopgedachte, dus het sluiten van kringlopen en daarmee het voorkomen dat we eindige grondstoffen afdanken. Dat kan op alle niveaus, van materiaal en product tot en met gebouw. En zowel voor materialen als voor energie en water door gebruik te maken van duurzame, oneindige bronnen, met de zon als meest bekende.

Het maken van kringlopen is met materialen mogelijk door grondstoffen te gebruiken die in de natuur weer aangroeien in de tijd dat ze in een gebouw als materiaal van waarde zijn. En als dat niet volledig lukt met deze hernieuwbare grondstoffen, dan kunnen we circulariteit bereiken door producten en methoden te gebruiken die ervoor zorgen dat hergebruik na beperkte bewerking in een volgende toepassing mogelijk is. Ook door de andere thema’s van GPR Gebouw loopt circulariteit als rode draad. Gebouwen zijn van oudsher al producten die lang mee moeten kunnen, en de kans dat de levensduur langer is neemt toe als die gebouwen fijn zijn voor mensen. En juist daar ligt in GPR Gebouw de nadruk op, met thema’s als Gezondheid, Gebruikskwaliteit en Toekomstwaarde.

 

Nieuw subthema: Circulair materiaalgebruik

In GPR Gebouw versie 4.3 is hiervoor onder het thema Milieu een apart subthema te vinden met de volgende onderwerpen:

  • Hergebruik producten
  • Circulaire materialen (biobased of secundair)
  • Hout uit duurzaam beheerde bossen
  • Bouwmethode, afgestemd op efficiënt materiaalgebruik
  • Bouwmethode, afgestemd op meerdere cycli

 

John Mak, directeur W/E adviseurs en maker van GPR: “Het verschijnen van GPR Gebouw 4.3 is een belangrijke stap naar het eenvoudig meetbaar maken van circulariteit van gebouwen.”

 

EPG NV-rekenkern inclusief Nader Voorschrift

Met de nieuwe EPG NV-rekenkern (NEN 7120), inclusief het Nader Voorschrift voor bestaande woningen kan op de van GPR bekende snelle wijze, de energie-index (EI) van een woning of woongebouw worden berekend. Scenario’s en varianten voor energiebesparing zijn snel door te rekenen met direct inzicht in het effect op de GPR score en andere KPI’s. Ook is in beeld gebracht wat het effect van de genomen maatregelen is op de energielasten.

 

En het wordt binnenkort nog makkelijker!

De Duurzaamheidsprestatie Gebouw, afgekort DPG, voegen we toe aan het resultatenblad van GPR Gebouw. De DPG is een optelsom van de milieubelasting in één getal als gevolg van het gebouwgebonden energie- en materiaalgebruik. Door energie en materiaal in samenhang te beschouwen, is het voor de gebruiker eenvoudiger om een ontwerp op het gebied van duurzaamheid te optimaliseren. En dat zonder extra moeite, want we maken gebruik van de huidige energie- en milieuprestatieberekeningen.

 

Meer informatie

Wat is nieuw in GPR Gebouw 4.3?
Wat is de DPG?

 

– EINDE

 

Download persbericht (.pdf 363kB)

 

Contact: Johanna Quelle-Dreuning, marketing & communicatie, W/E adviseurs & GPR software

E quelle@w-e.nl

T 030 – 677 8777

M 06 – 139 215 70

 

Noot voor de redactie:

GPR software – Een heldere kijk op duurzaamheid van vastgoed en stedenbouw

GPR software meet duurzaamheidsprestaties van vastgoed en stedenbouw. W/E adviseurs ontwikkelt GPR om zichtbaar te maken hoe een gebouwde omgeving met zo hoog mogelijke kwaliteit en zo laag mogelijke milieubelasting realiseerbaar is. GPR software is gebaseerd op het TripleP concept. Met vijf heldere thema’s worden gebouwen en gebieden de maat genomen: Gezondheid en Gebruikskwaliteit (People), Energie en Milieu (Planet) en Toekomstwaarde (Profit). Kijk voor meer informatie opgprsoftware.nl.