Prestatieafspraken tussen gemeenten, corporaties en huurders

Auteur: Esther Roth

Lokale afspraken over duurzaamheid in Nederland

convenant duurzaam bouwen amersfoortMet de herziening van de Woningwet begin 2015 is de volgende stap gezet richting verduurzaming van het woningbestand in gemeenten. De wet biedt aanknopingspunten om het gesprek te voeren tussen gemeente corporaties en huurders over verder verduurzaming. Het gesprek begint met de woonvisie waarin aandacht en prioriteit is voor betaalbaarheid, duurzaamheid en beschikbaarheid van woningen voor verschillende doelgroepen.
Dit artikel belicht de prestatieafspraken of de voorbereidingen daarvoor van drie gemeenten met corporaties en hun huurders als voorlopers met ieder hun eigen accenten. Wat drijft ze, hoe hebben ze hun ambitie concreet gemaakt en wat heeft het ze opgeleverd? Aan het woord komen gemeente, corporaties en huurders uit Amersfoort, Breda en Nijmegen.

Driehoek gemeente-corporatie-huurder

In Amersfoort is de driehoek gemeente-corporatie-huurder, die nu ook in de nieuwe Woningwet expliciet is gemaakt, enkele jaren geleden al leidend geweest voor het Convenant Samen Duurzaam. Dit convenant is onderligger voor de onderdelen duurzaamheid en betaalbare woningen binnen de gemaakte prestatieafspraken.

Met de corporaties zijn afspraken gemaakt over te behalen energiebesparing, waarvan alle partijen vooraf hebben aangegeven dat die ook haalbaar zijn. De winst daarvan is dat de corporaties daar ook echt voor gaan. Monitoring van de afspraken gebeurt nu met behulp van de uitgevoerde maatregelen en het percentage CO2 reductie dat daarbij hoort. Deze manier geeft altijd wel discussie. Liever zouden we toe willen naar het meten van de werkelijke energiegebruiken.

Pauline SparenburgSenior adviseur milieu Gemeente Amersfoort

Het proces tot het komen van afspraken is redelijk soepel verlopen. Een gemis daarbij was wel dat de huurders pas na een update van het convenant zijn aangesloten. Als vanaf het begin de huurders bij de discussie over de samenstelling van de thema’s en afspraken betrokken waren geweest hadden we ook de verantwoordelijkheid als het gaat om energiebesparing vast kunnen leggen.

Diana PaarlbergAdviseur volkshuisvesting Portaal Eemland

De samenwerking op deze manier heeft zeker meerwaarde. De partijen weten elkaar goed te vinden ook buiten het convenant om. Het meetbaar maken van de resultaten is een belangrijk aandachtspunt, zowel binnen de samenwerking als in de communicatie.

Louis ZwaanVoorzitter bewonersvereniging Hestia

Monitoring via werkelijk gemeten energiegebruiken

Ook in de gemeente Breda zijn prestatieafspraken gemaakt over te behalen energiebesparing. De samenwerkende partijen willen daarbij niet monitoren met behaalde energielabel stappen, maar via werkelijke gemeten energiegebruiken.

Als een gemeente begint met het maken van prestatieafspraken is het goed om in beeld te brengen wat haalbaar is. En als daaruit blijkt dat bepaalde ambities niet haalbaar zijn, dan kun je in beeld brengen wat je nodig hebt om het wel haalbaar te maken. Dat leidt tot een open gesprek. Het begint met inzicht.
Deze aanpak wordt ook in Breda gevolgd. Als ambitie is aangesloten bij de afspraken binnen het energieakkoord. De haalbaarheid daarvan wordt bepaald met behulp van werkelijk gemeten energiegebruiken. In sommige gevallen is het lastig om die gegevens boven tafel te krijgen, omdat monitoring nog niet op die wijze is ingericht. Maar werken met de feitelijke getallen tackelt de discussie over betrouwbaarheid van bijvoorbeeld label gegevens.

Paul PareeGemeente Breda

Aan het maken van prestatieafspraken zitten twee kanten. Er is een wederzijds belang als het gaat om energiebesparing en woonlastenreductie. Aan de andere kant is er de discussie hoe te meten, maar dat is met monitoring van werkelijke energiegebruiken goed ondervangen. Voordat afspraken gemaakt worden is het ook van belang dat een gemeente een lange termijnvisie heeft op de energiedragers in de gemeente. Bij aanwezigheid van een warmtenet, zoals in Breda, is het voor het behalen van afspraken belangrijk om te weten of dat net verduurzaamd zal worden of niet.

Frans LemmensAdviseur WonenBreburg

Levensloopgeschikt vanaf de bouw of bij renovatie

In Nijmegen heeft men het begrip duurzaamheid verbreed en zet men nu stappen naar het levensloopbestendig maken van woningen vanuit een visie op ‘Wonen & Zorg’.

Omdat mensen langer zelfstandig thuis zullen blijven wonen is er een groeiende behoefte aan ‘levensloopgeschikte’ woningen. Nijmegen heeft in GPR Gebouw een geschikt instrument gevonden om daarop te anticiperen. Nijmegen bepaalt vooraf welke projecten levensloopgeschikt moeten zijn en stelt de ambities bij start van de nieuwbouw. Uit onderzoek blijkt dat, als hier vanaf de ontwerpfase rekening mee wordt gehouden, deze ambities zonder meerkosten gerealiseerd kunnen worden. De checklist Langer Thuiswonen in GPR Gebouw faciliteert hierin. Dit bespaart de gemeente kosten in het kader van de WMO, omdat achteraf geen aanpassingen nodig zijn. Het zorgt er ook voor dat mensen in hun eigen huis kunnen blijven wonen.

Ans van den BergGemeente Nijmegen

Het beleid van Talis is om bij alle groot onderhoudsprojecten in de breedte te kijken. Dus niet alleen energiebesparing, maar ook hoe de woningen levensloopbestendig worden. Goed voorbeeld is het vervangen van de voordeur. Die wordt niet door een nieuwe beter geïsoleerde voordeur vervangen, maar gelijk een langere deur. Dan verlaag je meteen de drempel zodat men later eventueel met een rollator makkelijker naar binnen kan. Daarnaast vragen we bij de voorbereiding van het project een WMO bouwkundige van de gemeente om mee te kijken naar de plannen. De input vanuit WMO geeft regelmatig aanpassingen van het ontwerp met maatregelen die in dat stadium nog geen meerkosten opleveren.

Sietse JagerProjectmanager Talis