Berichten

Gemeenten zetten ambitie CO2-reductie om in daden

Gemeenten voelen de noodzaak om vol in te zetten op CO2-reductie, en steeds meer gemeenten zetten concrete stappen om dit doel te bereiken. Dat constateert Ruud van Vliet, senior-adviseur voor gemeenten bij W/E adviseurs in een terugblik op 2018.

Aantoonbare CO2-reductie

De aandacht voor klimaatverandering is nog nooit zo groot geweest. De urgentie wordt breed gevoeld. Gemeenten zijn, samen met haar partners (waaronder de woningcorporaties), een belangrijke aanjager voor verduurzaming van de gebouwde omgeving. Alleen, hoe borg je die duurzaamheid?

De ‘Lokale Routekaart naar CO2-neutraal’ van Stichting W/E adviseurs helpt daarbij.  Het geeft een scherp inzicht in de bestaande kwaliteit van gebouwen. Maar biedt ook de mogelijkheid om aan de hand van scenario’s inzicht te krijgen in de haalbare stappen richting CO2-neutraal. Op die manier wordt het mogelijk richting te geven aan uitvoering van ambities naar aardgasloos, energieneutraal of nul op de meter.

“Breda, Nijmegen en Tilburg hebben hier grote stappen in gezet”, zegt Van Vliet. “Afgelopen jaar hebben we de routekaart die aanvankelijk voor de huursector was ontwikkeld verder verbeterd en uitgebreid. In principe kunnen we voor alle gebouwen inzicht bieden hoe men CO2-neutraal kan worden. Voor de gemeente Heusden hebben we bijvoorbeeld alle gemeentelijke gebouwen doorgerekend. Komend jaar wil Heusden de volgende stap gaan zetten richting realisatie.”

Focus op energie, maar ook verder kijken

De meeste gemeenten focussen begrijpelijkerwijs op energie. Dit onderwerp staat zoals we weten centraal en we kunnen hier ook al goed aan rekenen. “Het is fijn dat er daarnaast belangstelling komt voor materiaalgebruik en circulariteit, een onderwerp dat W/E adviseurs al ruim 20 jaar standaard meeneemt in GPR-berekeningen. We gaan materialen, en hun herbruikbaarheid, nu ook een plek geven in de Lokale Routekaart”.

Mooie voorbeelden zijn projecten met Tilburg en Amsterdam. De gemeente Tilburg heeft circulariteit structureel onderdeel gemaakt bij het beheer en onderhoud van gemeentelijke gebouwen. W/E adviseurs adviseert de gemeente bij renovatieprojecten op dit thema. Voor de gemeente Amsterdam hebben we onderzoek gedaan hoe een aanscherping van de MPG-eis een stimulerende werking heeft op circulair bouwen. Verder heeft W/E adviseurs onder andere de gemeente Den Haag geadviseerd hoe het nieuwe afvalbrengstation zelfvoorzienend kan worden.

Borging en verbreding

Veel gemeenten zijn licentiehouder voor GPR, het softwarepakket waarmee de duurzaamheidsprestaties van een gebouw kunnen worden berekend. Maar in de praktijk zien we vaak dat gemeenten de waarde van deze licentie nog onvoldoende benutten. Daarom zijn we in 2018 gestart met zogenaamde opfrissessies. In regionaal verband schetsen we de actuele ontwikkelingen rond de verduurzaming van de gebouwde omgeving. We laten vervolgens zien hoe GPR als hulpmiddel kan worden ingezet om inzicht te krijgen in de kansen. Daarbij denken we ook mee met oplossingen om bestuurlijke ambities concreet te vertalen en te borgen. Daarmee wordt duurzaam bouwen beleid robuust en meer structureel onderdeel van zowel beleid als realisatie.

In 2018 hebben we verschillende gemeenten hierbij ondersteund. Zo heeft de gemeente Den Haag een groene leges verordening vastgesteld waarin GPR-scores zijn opgenomen als voorwaarde voor een korting. De gemeente Overbetuwe beloont initiatiefnemers wanneer zijn onder andere GPR-scores laten zien voor hun project. Die beloning bestaat uit een garantie dat binnen een zekere termijn alle formele procedures zijn doorlopen.

Verder ondersteunde W/E adviseurs meerdere gemeenten bij het uitwerken van een uitvraag met hoge duurzaamheidsambities. Met behulp van GPR Gebouw vertalen we de ambities naar verifieerbare prestaties.

Vooruitblik 2019

Komend jaar bestaat W/E adviseurs 40 jaar. De urgentie voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving neemt nog steeds toe. De bereidheid om te handelen is groot.  Daarbij is het zaak niet alleen naar energie te kijken, maar ook de materialen mee te nemen. Circulariteit is niet iets wat volgt nadat we energie geregeld hebben, maar dient integraal te worden meegenomen in de planvorming.

Ons motto Moeilijke Materie Makkelijk Maken is hierbij van toepassing. Met behulp van onze instrumenten en de expertise die wij bieden zorgen we ervoor dat overheden, opdrachtgevers en uitvoerders handvatten hebben om duurzaamheid in de bouwpraktijk concreet, meetbaar en bespreekbaar te maken.

Mede namens al mijn collega’s van W/E adviseurs wens ik u een gezond en duurzaam 2019!

Ruud van Vliet

 

 

Resultaat Gericht Samenwerken aan een duurzame sociale woningvoorraad

Hoe ga je je woningvoorraad verduurzamen? Die vraag speelt voor alle woningcorporaties, nu is afgesproken dat de gebouwde omgeving in 2050 CO2-neutraal moet zijn. Een grote en ingewikkelde opgave! Er is dan ook veel behoefte aan inzicht, overzicht en ondersteuning.

Koppeling van routekaarten aan RGS gepresenteerd

Aedes, de koepelorganisatie van woningbouwcorporaties, bracht in 2018 de opgave voor de totale sector in beeld met de routekaart naar CO2-neutraal . De onderhoud- en renovatiesector speelt vanzelfsprekend een grote rol bij het concretiseren van de beoogde klimaatdoelen. Groot onderhoud is immers een goed moment om de verduurzaming van huurwoningen aan te pakken.

Vanuit de gedachte dat resultaat gericht samenwerken (RGS) een belangrijke succesfactor is bij de realisatie van de verduurzaming heeft Aedes contact gezocht met de leercirkel Resultaat Gericht Samenwerken. Na een reeks intensieve werksessies presenteerde de leercirkel afgelopen november een koppeling van de routekaart met de zogenaamde RGS CO2-monitor aan Aedes en de betrokken marktpartijen.

Rob Withaar overhandigt namens de leercirkel de RGS CO2-monitor aan directeur Jeroen Pepers van Aedes.

De RGS CO2-monitor meet de effecten van energie én materiaalgebruik

De RGS CO2-monitor meet de CO2-effecten van onderhoud- of renovatie-ingrepen die plaatsvinden volgens de procesfasen van RGS. Er wordt uiteraard berekend hoeveel CO2-reductie bereikt kan worden door energiebesparing en duurzame opwekking van energie. Daarnaast wordt de CO2-emissie als gevolg van het materiaalgebruik berekend. Bovendien wordt in beeld gebracht wat de gevolgen zijn voor de energierekening van de bewoners. Op deze manier heeft de sector zicht op het totaalplaatje en kan een onderbouwde keuze maken tussen diverse verduurzamingsscenario’s.

GPR Gebouw geschikt als rekenhulpmiddel

Geurt Donze van W/E adviseurs werkte mee aan de ontwikkeling van de RGS CO2-monitor. De integrale weging van energie- en materiaalgebruik zit sinds 2016 verwerkt in de  webbased software GPR Gebouw. Destijds is deze ontwikkeld en getest in een breed consortium (TKI-KIEM) waarin naast marktpartijen en kennisinstituten ook Onderhoud NL en Aedes actief deelnamen.

GPR-gebouw geschikt als RGS CO2-monitor

De CO2-effecten van ingreepscenario’s

Om gevoel voor de bal te krijgen bij de verhouding van CO2-effecten door energie- en materiaalgebruik rekende W/E adviseurs In opdracht van woningcorporatie GroenWest de ingreepscenario’s van Aedes door in GPR Gebouw en koppelde deze aan de Lokale routekaart naar CO2-neutraal. Hiermee ontstaat inzicht in de CO2-effecten en energielastenontwikkeling voor een hele woningvoorraad van een corporatie, uitgezet in de tijd. Uit onderstaande grafiek is een in de tijd groeiende netto (rest)post aan CO2-emissie door energie- en materiaalgebruik af te lezen.

Resultaat Gericht Samenwerken aan een duurzame sociale woningvoorraad betekent dus ook een meer circulaire benadering van onderhoud, met aandacht voor energie én materiaalgebruik.

CO2-effecten door energie- en materiaalgebruik van Aedes ingreepscenario’s voor een gemiddelde woningvoorraad in kg CO2 per jaar.

Meer informatie?

Geurt Donze

Thijs Kurstjens

 

Lokale routekaart naar CO2-neutraal gepresenteerd op congres Retrofit Europe

Hoe kom je als woningcorporatie tot een CO2 -neutrale woningvoorraad? De ‘Lokale routekaart naar CO2 -neutraal’ van W/E adviseurs is daarvoor een praktisch rekenhulpmiddel. De routekaart rekent door welke effecten diverse maatregelen hebben.

Die maatregelen variëren van isolatie tot sloop en nieuwbouw, en van opwekken van duurzame energie tot het overstappen van gas naar een ‘groen’ stroomnet. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar (het tempo van) de CO2-reductie en naar kosten en baten voor de corporatie, maar ook naar de energielasten voor de huurders. Aan alle knoppen van het rekenmodel is te draaien, en zo kan gekozen worden voor een mix van maatregelen die precies aansluit bij de lokale situatie.

Presentatie

Boudewijn Elsinga van W/E adviseurs gaf in zijn presentatie over de ‘Lokale routekaart naar CO2 -neutraal’ een uitgebreid inzicht in wat vastgoedeigenaren en hun stakeholders kunnen met de routekaart en vertelde over de eerste ervaringen in de praktijk met deze rekentool. Voor een internationaal gezelschap. De complete presentatie (in het Engels) kunt u hieronder vinden.

RE2018 – WE Roadmap to net zero carbon

CO2-routekaarten startpunt energietransitie Heusden

W/E adviseurs heeft voor de gemeente Heusden de CO2-routekaart uitgewerkt voor de gemeentelijke gebouwen. De afdeling Vastgoed van de gemeente werkt aan een uitvoeringsplan voor de verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen. Om tot een goede onderbouwing te komen van deze plannen heeft W/E op basis van de beschikbare informatie voor alle verschillende functies een doorrekening gemaakt. Daarmee weet de gemeente exact welke ingrepen, waar en wanneer CO2 reduceren.

De huidige kwaliteit is in kaart gebracht. Vervolgens is gerekend aan 2 scenario’s:

  • een kortetermijnscenario: 15% energiebesparing in 4 jaar
  • een langetermijnscenario: CO2-neutraal in 2050.

Voor de scenario’s zijn business-cases uitgewerkt waarin de maatregelen zijn vertaald naar financiële gevolgen. De analyses laten zien dat de doelstelling van 15% CO2-besparing in 2021 relatief gemakkelijk kan worden gehaald. De doorrekening van de ambitie voor CO2-neutraal laat iets interessants zien: wanneer dit doel al in 2030 kan worden gerealiseerd, zijn de totale opbrengsten in 2050 fors hoger dan het scenario waarbij het doel pas in 2050 wordt behaald. Dit is uiteraard te verklaren uit het feit dat er een langere periode is waarin voordeel wordt genoten uit de investeringen. Het vergt echter een forse extra inspanning in kortere tijd. De capaciteit dient dan wel te worden uitgebreid zodat per jaar 3 gebouwen worden aangepakt.

Op basis van de routekaart werkt de gemeente nu aan definitieve uitvoeringsplannen en besluitvorming daarover.

Meer informatie

Wilt u meer weten over de CO2-routekaarten voor gemeenten? Neem contact op met Ruud van Vliet, senior-adviseur gemeenten, 06 – 224 779 34, vliet@w-e.nl.

> Lees ook: Special routekaarten CO2-neutraal