Berichten

Veranderingen in de MPG

Per 1 juli 2019 zijn er veranderingen in de MPG. Het gaat om de nieuwe ‘Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken van 1 januari 2019’, inclusief een geherstructureerde Nationale Milieudatabase (NMD 3.0). Gelijktijdig vervalt de correctiefactor van 0,4.

W/E adviseurs is de maker van GPR software. Met deze gevalideerde software kunt u milieuprestatie berekeningen maken.

Wij zorgen ervoor dat u onze GPR software ook na de regelwijziging kunt blijven gebruiken voor het maken van een milieuprestatieberekening voor onder meer vergunningaanvragen. Vanwege externe factoren kunnen wij onze software nog niet laten valideren. Zodra dit mogelijk is, berichte wij over de releasedatum.

Advies

In de tussenliggende periode kunt u het advies op de website Milieudatabase.nl van SBK  volgen: ‘Totdat de instrumenten door ons zijn gevalideerd, kan formeel na 1 juli nog niet met de vigerende methode worden gerekend. De uitkomsten van de berekeningen met NMD 2.3 en NMD 3.0 zijn echter nagenoeg gelijk, zodat bij het Bevoegd Gezag een beroep kan worden gedaan op gelijkwaardigheid. Mocht dat tot problemen leiden, dan kunt u contact opnemen met de NMD organisatie.

Mocht u naar aanleiding van dit bericht meer informatie willen hebben, bel dan met de GPR servicedesk op nummer 030 – 677 87 60.

W/E adviseurs participeert in Platform CB’23 om circulariteit meetbaar te maken

Stichting W/E adviseurs participeert sinds kort in Platform CB’23. Dit in 2018 opgerichte Platform wil bouw-breed partijen met circulaire ambities met elkaar verbinden. Het streven is om vóór 2023 nationale, bouwsector-brede afspraken op te stellen over circulair bouwen. Het initiatief daarvoor is afkomstig van Rijkswaterstaat, het Rijksvastgoedbedrijf, De Bouwcampus en NEN.

In het kader van het rijksbrede programma circulaire economie moet het grondstoffengebruik enorm teruggedrongen worden. In 2023 wil de overheid 100% circulair uitvragen. Voor de bouw betekent dit onder andere hoogwaardiger hergebruik van materialen, een andere aanpak in ontwerpen, produceren, bouwen en beheren van bouwwerken en een andere manier van samenwerken.

Stappen maken binnen vijf jaar

CB’23 staat voor: Circulair Bouwen in 2023. Het platform heeft een horizon van vijf jaar: van 2018 tot 2023.  Kort genoeg om druk op de ketel te zetten en lang genoeg om tot concrete resultaten en afspraken te komen. Het platform draagt bij aan de transitie naar een circulaire bouwsector door zich te richten op:

  • Het opbouwen en delen van kennis
  • Het inventariseren en agenderen van belemmeringen
  • Het opstellen van bouwsector brede afspraken

Actieteam ‘Meten van circulariteit’

Drie actieteams gaan hiermee aan de slag. W/E brengt daarbij haar expertise in vanuit de betrokkenheid bij de MPG (Milieu Prestatie Gebouwen) en de ontwikkeling van duurzaamheidstool GPR Gebouw, waarin circulariteit een belangrijk aandachtspunt is. Gekoppeld aan GPR stelt W/E ook gratis een rekentool beschikbaar, waarmee aan de hand van 5 strategieën de circulariteit van een gebouw bepaald kan worden. W/E hecht er aan dat de diverse tools een gelijke methodische onderlegger krijgen, en neemt daarom actief deel aan het Actieteam ‘Meten van circulariteit’.

Uniforme meetmethode

Om de mate van circulariteit van een materiaal, product, bouwwerk of gebied inzichtelijk te maken is een uniforme, effectieve meetmethode onmisbaar. Voorkomen moet worden dat verschillende methoden tot verschillende resultaten leiden waardoor vergelijking onmogelijk wordt en ‘cherry picking’ (met welke methode kom ik tot het gunstigste resultaat) tot de mogelijkheden gaat behoren. Gezien onder andere de lange levensduur van bouwwerken en de gefragmenteerde keten zullen vele aannamen nodig zijn om tot een beoordelingsmethodiek te komen die een zo realistisch mogelijke benadering geeft. Maar het meest van belang is om te identificeren welke indicatoren het meest relevant zijn om de relatieve prestatie van (bijv.) bouwwerk A met bouwwerk B inzichtelijk te maken.

 

Nieuwe beoordelingsrichtlijn voor de MPG

Goed nieuws voor indieners van MPG-berekeningen: er is nu een nieuwe Beoordelingsrichtlijn. De BRL ‘MPG: vaststellen van de milieuprestatie van gebouwen’ is op donderdag 13 december gepresenteerd tijdens het symposium ‘Succesvol werken met de MPG’ van KIWA.

Houvast bij berekening

Bij de aanvraag van een omgevingsvergunning moet er een correcte milieuprestatieberekening aangeleverd worden. Veel ingediende berekeningen blijken nu niet aan de eisen te voldoen. En het is jammer wanneer daardoor de berekening, en daarmee mogelijk de vergunning, afgewezen zou worden. De nieuwe beoordelingsrichtlijn (BRL K11005) van KIWA geeft u houvast. W/E adviseurs werkte mee aan de totstandkoming van deze richtlijn. Deze is vanaf nu beschikbaar.

De duurzaamheidsindicator MPG is een belangrijke katalysator in het transitieproces naar een duurzame, circulaire bouwcultuur. Wico Ankersmit van Vereniging Bouw- en Woningtoezicht was optimistisch gestemd over de toekomst van de Milieuprestatie Gebouwen. De MPG is er sinds 2013, en sinds dit jaar is er een prestatie-eis aan gekoppeld. Jos Verlinden (team circulaire bouweconomie bij het ministerie van BZK) gaf aan dat de rijksoverheid  start met de volgende fase van het Rijksbrede programma circulaire economie, namelijk de implementatie in de praktijk.  Daarnaast is het nodig dat er onder opdrachtgevers en bouwers meer draagvlak ontstaat voor duurzaam bouwen. ‘Het zou een intrinsieke wens moeten zijn’.

Spanningsveld tussen EPC en MPG ?

Dirk Breedveld van Stichting Bouwkwaliteit (SBK) constateert dat verduurzaming ook een toename van materiaalgebruik met zich meebrengt. ‘De EPC gaat over energie in de gebruiksfase, en de MPG om de milieubelasting van materialen in gebouwen. Om energiezuiniger te worden heb je steeds meer materialen nodig. Denk aan zonnepanelen of warmtepompen. Je moet dus op alle vlakken scherp zijn’.

De eerder door W/E adviseurs ontwikkelde DPG (DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen) anticipeert op deze behoefte. Deze DPG op haar beurt  is onderdeel van de recent ontwikkelde en in de praktijk ingezette CPG (CirculariteitsPrestatie Gebouwen).

Toets-klare berekeningen

Ruud van Vliet , senior adviseur van stichting W/E adviseurs, ging in op de vraag wat er nodig is voor een milieuprestatieberekening die de toets bij de omgevingsvergunning verantwoord en soepel doorstaat. Van Vliet schetste het MPG-systeem, inclusief de nationale milieudatabase en hij ging in op gevalideerde rekentools en de informatie die nodig zijn voor de berekening.

Download de beoordelingsrichtlijn

De beoordelingsrichtlijn is binnenkort te vinden op de website van KIWA. Een handige checklist is te  downloaden vanaf de website van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht.

MPG-checklist voor gemeenten beschikbaar

Vanaf 1 januari 2018 geldt er een norm voor de milieuprestatie van gebouwen (MPG). De norm zegt iets over de milieubelasting die een gebouw veroorzaakt door de gebruikte materialen. Deze is gebaseerd op de kosten die zijn gemoeid met het oplossen van de milieuschade. Dit zijn de zogenaamde schaduwkosten.

De huidige norm is 1€/m2/jaar. Gemeenten moeten de naleving van de MPG toetsen in de Omgevingsvergunning en hierop toezicht houden tijdens de bouw. Om deze taken te ondersteunen heeft Stichting W/E adviseurs op verzoek van BWT Nederland een checklist ontwikkeld.

De checklist biedt toetsers en toezichthouders in de bouw handvatten om op efficiënte wijze hun taken uit te voeren. Het controleren van de MPG-berekening vergt veel tijd, maar de verschillen in scores van de gekozen materialen zijn over het algemeen beperkt. Behalve wanneer een aanvrager fouten maakt bij het invullen van basisgegevens kunnen grote afwijkingen ontstaan. De MPG-checklist gaat uitgebreid in op dergelijke aspecten en geeft tips hoe een gemeente of omgevingsdienst een controle slim kan aanpakken. De MPG is een eerste stap om vanuit een wettelijk kader de milieubelasting door gebouwen te verlagen. De verwachting is dat de normstelling op termijn strenger wordt. Ook zal de waarde van de MPG toenemen wanneer meer fabrikanten hun gegevens in de Nationale Milieudatabase hebben opgenomen.

Voor nu is het verstandig als gemeenten de kansen, die de MPG-norm biedt, pragmatisch aanpakken. Dus niet sec als juridisch instrument, maar al bij de start van een initiatief aandacht vragen voor milieubelasting door materialen. Dat zorgt ervoor dat opdrachtgevers zich bewust worden van hun verantwoordelijkheid. En ze weten zo hoe zij de MPG moeten meenemen in hun planontwikkeling. Op die manier helpen we bij het vergroten van het bewustzijn over dit aspect in de hele bouwketen.

De MPG-checklist is te vinden op de website van BWT-Nederland: https://www.bwtinfo.nl/dossiers/Milieuprestatie+MPG

Lees ook:

> MPG-norm controleren complex en tijdrovend? W/E ontwikkelt MPG Checklist toezichthouders bouw

MPG-norm controleren complex en tijdrovend? W/E ontwikkelt MPG Checklist toezichthouders bouw

Vereniging BWT Nederland heeft W/E adviseurs gevraagd een MPG Checklist te ontwikkelen. Een instrument dat toezichthouders in de bouw (BWT’ers) helpt de milieuprestatie sneller, beter en  makkelijker te kunnen checken. De MPG Checklist wordt komende zomer geïntroduceerd en via de website van de Vereniging Bouw- & Woningtoezicht Nederland (BWT Nederland) beschikbaar gesteld. Projectleider en senior adviseur gemeenten bij W/E adviseurs, Ruud van Vliet, geeft een toelichting op de MPG Checklist.

Gemeenten controleren bij de aanvraag van een omgevingsvergunning en tijdens het toezicht op de bouwplaats in eerste instantie vooral de constructieve veiligheid en brandveiligheid. Aandacht voor energieaspecten is over het algemeen heel beperkt. De capaciteit ontbreekt en de kennis is vaak onvoldoende aanwezig om goede controles uit te voeren. En nu komt daar ook nog eens de MPG-norm bij: de milieuprestatie van een gebouw. Ook hiervoor hebben veel gemeenten niet voldoende tijd en knowhow om de milieuprestatie van woningen en kantoorgebouwen adequaat te bepalen.

Stichting W/E adviseurs ontwikkelt daarom de MPG Checklist samen met Vereniging BWT Nederland. Projectleider Ruud van Vliet: “Dat doen we in nauwe samenwerking met ambtenaren van BWT bij verschillende gemeenten. We vragen BWT’ers de eerste versie van het instrument uitgebreid te testen en ons feedback te geven over wat zij van de checklist vinden, zodat we het instrument zo kunnen maken dat het voor hen van toegevoegde waarde is. De checklist moet heel simpel zijn, makkelijk in het gebruik en hooguit 2 A4’tjes lang. We moeten het niet over alle details hebben, maar alleen over de zaken die belangrijk zijn. In de MPG Checklist beschrijven we wat de belangrijkste onderdelen zijn waarnaar gekeken moet worden, welke producten de grootste impact hebben op de score, wat de meest voorkomende fouten zijn en waar je extra informatiebronnen kunt vinden. We richten ons daarbij op de zogenaamde ‘grote vissen’. Dus op aspecten die de grootste impact hebben op de totaalscore.”

Bewustwording vergroten

Sinds 1 januari 2018 moet nieuwbouw van woningen en kantoorgebouwen voldoen aan de MilieuPrestatie Gebouwen (MPG). Projectontwikkelaars moeten bij de aanvraag van de omgevingsvergunning een berekening meesturen die aan de nieuwe MPG-norm moet voldoen. “De milieuprestatie heeft te maken met de grondstoffenproblematiek en de effecten van het gebruik van grondstoffen”, aldus Van Vliet. “Dat we in deze lineaire economie alles zo maar afdanken, daar moeten we vanaf. De MPG is een middel dat helpt om daar vanuit regelgeving sturing aan te geven.” De grondstoffenproblematiek is heel groot. Naast de nationale doelstelling om in 2050 CO₂-neutraal te zijn, wil de rijksoverheid in hetzelfde jaar geheel circulair zijn. Dat betekent dat de bouwketen moet transformeren naar een gesloten kringloop. Dit wordt door beleid gestimuleerd en daarvoor is er nu ook een wettelijk instrument: de MPG. Dit instrument stuurt op de milieuprestatie van een gebouw, stuurt op het reduceren van de milieubelasting in de bouw en stimuleert het hergebruik van materialen.

“We hebben zo’n twintig jaar moeten wachten op dit instrument. Met de introductie van het Bouwbesluit was er al een leeg hoofdstuk ingeruimd voor het thema milieu. Dat is nu eindelijk ingevuld met de MPG. Hij is nog niet perfect en vraagt verdere ontwikkeling. Maar we kunnen ermee werken. De MPG op zich lost echter het grondstof en probleem niet op, maar deze helpt het bewustzijn in de bouwketen wel te vergroten. Toetsing vindt altijd pas plaats aan het eind van het bouwproces. Maar onderweg moet al aandacht zijn voor dit onderwerp”, vindt Van Vliet.

Capaciteitsprobleem

“Met de introductie van de MPG hebben gemeenten geen uren erbij gekregen voor extra capaciteit om de milieuprestatie ook te kunnen controleren en handhaven”, vertelt Van Vliet. “We weten dat bij bijna de helft van de gemeenten de EPG niet goed wordt gecontroleerd. De MPG dreigt helemaal als ‘een moetje’ te worden gezien. Gemeenten ervaren de MPG in veel gevallen als een extra complicatie in hun werk, omdat ze er te weinig kennis van hebben en over te weinig capaciteit beschikken deze te controleren. Laat staan te handhaven. De MPG heeft ook niet de hoogste prioriteit, vooral doordat er grote druk vanuit de politiek wordt uitgeoefend om maar flink te produceren.”

MPG projectmatig aanvliegen

De beschreven dilemma’s zijn reëel en toegegeven: gemeenten komen capaciteit te kort, zegt Van Vliet. De W/E adviseur heeft de afgelopen maanden diverse MPG-cursussen in het land gegeven aan gemeenten en omgevingsdiensten. “Bij elke cursus vertel ik deelnemers dat ze niet elke aanvraag op alle details moet checken. Dat is zeer complex en nogal tijdrovend. En niet realistisch. Er komen bij gemeenten veel aanvragen binnen, van relatief simpele aanbouwtjes tot grotere projecten met meerdere woningen. Kies daarom per jaar één of twee grotere MPG-projecten waarbij je echt serieus wilt gaan controleren. Kondig dat aan in de bouwwereld, zodat ook daar mensen gaan inzien dat de betreffende gemeente de MPG-norm serieus neemt. Want als een gemeente dat niet doet, dan besteedt de projectontwikkelaar er al helemaal geen aandacht aan. Dan rekenen ze alles toe naar het resultaat en in de praktijk van de EPG zie je ook al dat nog niet de helft van de gebouwen voldoet aan de minimale wettelijke norm.”

Als je er een project van maakt, laat je volgens Van Vliet de buitenwereld zien: ‘Wij nemen de MPG serieus, we gaan daarop checken en we doen dat steekproefsgewijs. Jij kunt aan de beurt komen. Als het niet in orde is, gaan we handhaven.’ Hij vervolgt: “De MPG is een wettelijk middel. Dus je staat als gemeente in je recht om te zeggen: ‘Het klopt niet, je krijgt geen vergunning’. Of: ‘Je moet de bouw stilleggen’. Dit betekent dat je als opdrachtgever een probleem hebt, vanwege vertraging en kostenverhoging.”

Via deze projectmatige benadering kunnen gemeenten ervaring met de MPG opdoen, door eerst te oefenen, licht Van Vliet toe. “Nog een tip: Wanneer je één of twee grotere MPG-projecten opneemt in je werkplan bepaal dan hoeveel uren je reserveert om de MPG te controleren. Je checkt al op veiligheid, brandveiligheid, constructie, installatietechnieken, die informatie moet je ook kunnen terugvinden in de MPG.”

Lagere kwaliteit

“Een BWT’er zit altijd aan het eind van het ontwerpproces en ik vind dat de waardevolle kennis en inzichten die zij hebben ook aan het begin van een traject moet worden benut. Zij kunnen initiatiefnemers attent maken op valkuilen in een realisatietraject. Die valkuilen leiden vaak tot hoge faalkosten en die kun je voor een groot deel voorkomen, mits je weet waarop je moet letten. Opdrachtgevers die denken dat adviseurs en ontwerpers het allemaal voor hen oplossen, zijn dan vaak in de aap gelogeerd. Het gebouw dat wordt opgeleverd, voldoet dan vaak niet aan de gebruikswensen en de opdrachtgever is vaak jaren bezig een installatie goed ingeregeld te krijgen. Dit speelt vooral bij utiliteitsgebouwen. Maar ook bij woningen gaat vaak veel mis door slechte communicatie en onvoldoende aandacht bij de uitvoerende partijen voor het eindresultaat. Gevolg: de minimumeisen van het Bouwbesluit worden vaak niet gehaald en de gebruiker krijgt te maken met hogere kosten dan bedacht.”

BWT’ers weten wat er op de bouwplaats allemaal misgaat. Weten hoe er soms door uitvoerenden concessies worden gedaan aan de afgesproken kwaliteit, soms uit puur praktische redenen, tijdsdruk of een tekort aan producten. “Maar daardoor krijg je een lagere kwaliteit dan aanvankelijk is besteld. Opdrachtgevers moeten beseffen dat zij tijdens dit proces risico lopen en dat zij daar zelf een verantwoordelijkheid in hebben. Zij zijn degenen die opdracht geven en iets hebben besteld. Opdrachtgevers moeten die kwaliteit in eerste instantie dus zelf organiseren. Zij zien dit als een kostenpost. Ik zie het als kostenbesparing.”

Dilemma’s

De MPG-norm controleren levert ook een aantal dilemma’s op. Hoe ga je daar als BWT’er mee om? Van Vliet: “De bouwvergunning wordt aangevraagd na het definitief ontwerp (DO). Na de DO-fase krijg je een technisch ontwerp (TO) en een bestek. Daarin worden nog allerlei keuzes gemaakt. Wat er in het DO staat, is dus niet wat er daadwerkelijk gerealiseerd wordt. Hier zie je een ander dilemma ontstaan. Je kunt wel toetsen en constateren dat aan de norm wordt voldaan, maar in de praktijk ziet het er anders uit doordat er bijvoorbeeld andere installaties worden gebruikt. Dan moet je bij de handhaving kijken of de afwijkingen uiteindelijk leiden tot een overschrijding van de MPG-norm. Wat als een afwijking niet leidt tot een overschrijding van de norm? Moet je dan iemand houden aan wat hij in de vergunningaanvraag heeft geschreven, of mag je iemand toestaan dat hij een alternatief heeft gekozen voor wat er in de vergunningaanvraag staat? Als de norm niet wordt overschreden, heb je ook geen juridische grond om te handhaven. Maar laat in het geval men afwijkt in ieder geval een nieuwe MPG-berekening maken. Dan kun je snel constateren of het bouwwerk voldoet of niet.”

Verschenen in themanummer ‘Milieu’ van het vakblad ‘Bouwkwaliteit in de praktijk’ – Tekst: Arno Hagemans, W/E adviseurs

Stichting W/E adviseurs en Madaster tekenen partnerovereenkomst

Stichting W/E adviseurs duurzaam bouwen heeft woensdag 11 april als eerste partner een overeenkomst getekend met Madaster Services. Madaster is een onafhankelijk publiek platform dat het gebruik van herbruikbare materialen bevordert. Het investeert in slimme ontwerpen die circulariteit ondersteunen en afval elimineren. Madaster is er voor particulieren, bedrijven en overheden.

Met het tekenen van de overeenkomst draagt W/E adviseurs bij aan de verdere ontwikkeling van Madaster, het kadaster voor materialen. Madaster (ontwikkeld door Madaster Services onder toezicht van de Madaster Foundation) fungeert als een online bibliotheek waarin materialen en gebouwen worden gedocumenteerd, net zoals verkaveling en grondbezit bij het kadaster. Vanuit Madaster kan iedereen een materialenpaspoort van zijn gebouw(en) laten maken.

MilieuPrestatie Gebouwen (MPG)
Martijn Oostenrijk, directeur Madaster Services: “Een Madaster materialenpaspoort bevat veel informatie over de kwaliteit en de herkomst van de materialen en hun huidige locatie. Dat maakt hergebruik bij verbouwingen of terugwinnen van materialen bij demontage veel eenvoudiger. Een gebouw wordt zo een gedocumenteerde ‘opslagplaats’ voor materialen. Dankzij samenwerkingen met relevante partijen als W/E adviseurs wordt het mogelijk de gebruikers van het platform diensten en functionaliteiten aan te bieden ter versterking van hun circulaire bedrijfsmodel. Zo kunnen gebruikers via W/E adviseurs een MPG-berekening (MilieuPrestatie Gebouwen) laten uitvoeren op basis van de data in Madaster. De MPG-waarde geeft aan wat de milieubelasting is van de materialen die in een gebouw worden toegepast en is een belangrijke maatstaf voor duurzaamheid. Hoe lager de MPG, hoe duurzamer het materiaalgebruik.

Transitieagenda Circulaire Bouweconomie
John Mak, directeur-bestuurder stichting W/E adviseurs: “Met de MPG is een belangrijke stap gezet om de effecten van het gebruik van grondstoffen in de bouw serieus als criterium geaccepteerd te krijgen. De waarde van de MPG reikt gelukkig verder dan verplichte regelgeving. De MPG en bijbehorende Nationale MilieuDatabase (NMD) zijn ook in de Transitieagenda Circulaire Bouweconomie opgenomen als bouwstenen in het streven naar een circulaire economie in 2050. En dat is een logisch bruggetje naar Madaster, een initiatief dat een wezenlijke bijdrage moet gaan leveren aan circulariteit in de gebouwde omgeving.

Over de Madaster Foundation
De Madaster Foundation is een Nederlandse non-profitstichting met ANBI-status met als doel afval te elimineren. De foundation bestaat uit vertegenwoordigers van diverse sectoren van de economie. De Madaster Foundation bevordert, beheert en stimuleert de ontwikkeling van materialenpaspoorten via het Madaster-platform voor bestaande en nieuwe gebouwen wereldwijd.

Portfolio Items