Circulariteit in de bouw: hoe meet je losmaakbaarheid?

Eind september is de circulaire meetmethodiek voor losmaakbaarheid gelanceerd. Losmaakbaarheid is één van de thema’s binnen circulair bouwen. De nieuwe meetmethodiek is in opdracht van RVO ontwikkeld door Alba Concepts, DGBC en W/E adviseurs.

“Het hogere doel is om de elementen binnen een gebouw op een zo hoogwaardig mogelijke manier te kunnen hergebruiken. Losmaakbaarheid is dan de randvoorwaarde”, aldus Mike van Vliet van Alba Concepts tijdens de lancering. Hij legt uit dat binnen de tool daarom een focus ligt op de technische losmaakbaarheid. Met de methodiek krijgen gebruikers op een relatief eenvoudige manier een totaalindruk van de losmaakbaarheid van de elementen in een gebouw. De losmaakbaarheid wordt uitgedrukt in een percentage: de losmaakbaarheidsindex.

Ester ’t Hoen (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) neemt het rapport ‘circulaire meetmethodiek voor losmaakbaarheid’ in ontvangst uit handen van Annemarie van Doorn van DGBC

Vijf gebouwen zijn inmiddels doorgerekend met de tool, en de ervaringen ermee zijn goed. Eén en ander werd toegelicht tijdens de presentatie. David Anink van W/E Adviseurs is blij met de tool, en heeft daarnaast nog suggesties voor verbeteringen.  “De vraag is of losmaakbaarheid als losse uitkomst zinvol is. Losmaakbaarheid is alleen relevant voor elementen die nog een restwaarde hebben. Een suggestie is om eerst een selectie te maken op basis van  de hergebruikswaarde. Om die te bepalen zou in eerste instantie de restlevensduur gebruikt kunnen worden?”

Experimenteren en lef tonen

Elphi Nelissen, voorzitter van het Transitieteam Circulaire Bouwagenda benadrukt dat het tempo omhoog moet om de ambitie om 2050 circulair te zijn te behalen. Anderzijds zijn er mooie stappen gemaakt volgens de hoogleraar: “Circulariteit is nu top of mind”

Algemene conclusie van deze bijeenkomst: dit rapport biedt weer nieuwe handvatten, maar nu moeten we ermee aan de slag. Wat daarvoor nodig is? Experimenteren en lef tonen.

Meer informatie

Binnenkort komt het rapport online beschikbaar.

W/E 40 jaar advisering aan woningcorporaties

W/E adviseurs bestaat 40 jaar!

 

Het jubileum is voor W/E een mooie reden om terug te blikken met een aantal relaties. Stichting W/E adviseurs helpt onder meer woningcorporaties met hun duurzaamheidsopgave. Een gesprek tussen Thijs Kurstjens, senior adviseur corporaties bij W/E, met Ric Leenders, adviseur duurzaamheid bij de Limburgse corporatie Antares.

Bekijk het filmpje:

Kurstjens en Leenders spraken in het nieuwe, duurzame gemeentehuis van Venlo over de duurzame opgave. Ook kwam de jarenlange samenwerking aan bod.

 

Stichting W/E adviseurs is actief op verschillende terreinen binnen de gebouwde omgeving. In deze reeks filmpjes verschijnen binnenkort:

    • Ruud van Vliet, adviseur gemeenten bij W/E, in gesprek met Gert van den Elsen van de gemeente Tilburg.
    • Marit Béguin, adviseur vastgoedbeleggers bij W/E, in gesprek met Syntrus Achmea.
    • John Mak en Geurt Donze, directeuren van W/E, met een terugblik op 40 jaar stichting W/E adviseurs.

Meer lezen over de afgelopen 40 jaar stichting W/E adviseurs:  een terugblik.

Benieuwd wat W/E adviseurs kan betekenen voor uw corporatie? Neem voor een vrijblijvend gesprek contact op met Thijs Kurstjens

 

Twee nieuwe medewerkers bij W/E adviseurs

Stichting W/E adviseurs groeit! Onlangs zijn er weer twee nieuwe mensen begonnen bij W/E.

Michelle Stede is adviseur duurzaamheid en gaat gemeenten en woningcorporaties ondersteunen bij het verduurzamen van de woningvoorraad, en adviseert op het gebied van circulair bouwen.

Mitchel Koppers is gestart als adviseur duurzaam bouwen en hij houdt zich voornamelijk bezig met het certificeren van gebouwen in GPR Gebouw.

 

 

Syntrus Achmea helpt zorgorganisaties met verduurzaming

Syntrus Achmea Real Estate & Finance ondersteunt zorginstellingen bij het realiseren van hun duurzaamheidsdoelstellingen, zoals het terugdringen van de CO2-uitstoot. Daarbij wordt onder meer het meetinstrument GPR Gebouw van W/E adviseurs.

Als eerste vermogensbeheerder ondertekende het daarom onlangs het landelijke initiatief Green Deal Duurzame Zorg. Hierover publiceert het Magazine Vastgoedsturing.

GPR Gebouw

Syntrus Achmea gebruikt GPR Gebouw om al het vastgoed te certificeren.  ‘Een mooi instrument omdat je snel en duidelijk inzichtelijk krijgt wat de sterke en zwakke punten van je gebouwen zijn. Je kunt daardoor heel gericht werken aan het verduurzamen van het vastgoed’, stelt projectmanager Zorgvastgoed Heiko Haasjes. Syntrus Achmea kijkt overigens niet alleen naar de ‘hardware’, maar neemt ook de gebruikers en medewerkers nadrukkelijk mee in het bewustwordingsproces. Doel is om in 2030  49% CO2-emissiereductie gerealiseerd te hebben en in 2050 zelfs 95%.

Lees het artikel

Aan de slag met circulaire woningbouw

‘De MPG wordt één van de belangrijkste tools om te sturen op duurzaamheid’. Dat stelde Bas van de Griendt van Stratego Advies op 17 september tijdens de ZEN Platformbijeenkomst van het LenteAkkoord (Zeer Energiezuinige Nieuwbouw).

Tijdens deze bijeenkomst werd de brochure ‘Aan de slag met circulaire woningbouw’ ten doop gehouden. Aan deze brochure vol inzichten, praktijkvoorbeelden en praktische handvatten is meegewerkt door David Anink van W/E adviseurs.

Het eerste exemplaar werd uitgereikt door Helen Visser van Bouwend Nederland aan Esther ’t Hoen, projectleider circulaire bouweconomie directie Bouwen van het ministerie van BZK.

De MPG prestatie-eisen zijn in 2030 twee keer zo scherp als nu. En de verwachting is dat BZK in 2020 een beslissing neemt over het verplicht stellen van een materialenpaspoort. Dat levert ook een gelijk speelveld op, aldus Van De Griendt.

Andere manier van werken

Circulair bouwen vraagt ook om een andere manier van werken in de bouwketen. Nu ga je van Voorontwerp tot uitvoering, maar als je de uitvoerende partijen betrekt bij het meedenken van hergebruik kan het weleens zo zijn dat de beschikbaarheid van bepaalde materialen leidt tot een aanpassing van het ontwerp.

Dat liet ook Martijn Seegers van HEEMwonen zien in een presentatie. In Kerkrade, midden in het Limburgse krimpgebied, staan hoogbouwflats leeg. Materalen van een van de flats wordt hergebruikt voor de bouw van 3 experimentele en 15 reguliere woningen.

Urban mining

Michel Baars (New Horizon) hield een gloedvol betoog voor ‘urban mining’. Hij vertelde hoe hij beton weer terugbrengt naar zand, grind en cement en een oude steenfabriek heeft gekocht om oude bakstenen te gebruiken als grondstof voor nieuwe bakstenen. Afval is grondstof, maar het maakt eigenlijk niet uit wáár in de cirkel je als bedrijf begint met circulariteit, aldus Baars. Dat kan bijvoorbeeld ook demontabel bouwen zijn.

Net als Baars vond ook Noor Huitema van Copper8 dat circulariteit niet alleen om technische oplossingen gaat. Belangrijk is innovatie van het systeem. Gemeenten, corporaties en andere organisaties die uitvragen, kunnen hier grote stappen in zetten.

Niet alles hoeft in één keer circulair

Terug naar de brochure  ‘Aan de slag met circulaire woningbouw’. Daarin worden diverse stappen beschreven die je als elke gemeente, corporatie, projectontwikkelaar of architect kunt nemen. Een belangrijke tip daarin is ook: ga niet inééns voor 100 procent circulair. Kies een subthema en ga daarmee aan de slag. Bij een volgend project kun je dan weer een extra speerpunt kiezen.

Meer informatie

  • Download de brochure hier via de website van LenteAkkoord.
  • Meer informatie naar aanleiding van dit artikel bij David Anink, senioradviseur bij W/E.

 

Bijeenkomst Lente-akkoord over hittestress

Op 19 november organiseert het Lente-akkoord een ZEN Platformbijeenkomst die geheel in het teken staat van oververhitting. ZEN staat voor Zeer Energiezuinige Nieuwbouw.

De drie BENG-eisen zijn definitief (Bijna Energie Neutraal Gebouw). Daarnaast is er door BZK onlangs een grenswaarde voor temperatuuroverschrijding vastgesteld, op basis van onderzoek van W/E adviseurs.

Nieuwbouwwoningen zonder actieve koeling dienen aan deze grenswaarde te voldoen. De nieuwste huizen zijn zo goed geïsoleerd dat vooral in de zomer hittestress kan optreden. In de ontwerpfase meer rekening houden met de geveloriëntatie, woningindeling en koeling door de warmtepomp zijn oplossingsrichtingen.

TO Juli

Een temperatuursoverschrijdingsberekening voor de warmste maand juli (TO Juli) kan realistische adviezen opleveren. Hoe werkt de Temperatuur Overschrijding Juli berekening? Wat betekent deze voor uw woningen? Tijdens de ZEN platformbijeenkomst op 19 november willen we hier duidelijkheid in scheppen.

Daarnaast presenteert Harm Valk (Nieman RI) de doorrekeningen van de definitieve BENG-eisen op 12 praktijkprojecten. Ook heeft hij de TO Juli voor enkele van deze woningen doorgerekend.

Meer informatie

 

Factsheet over grenswaarde temperatuuroverschrijding

Stichting W/E adviseurs werkte voor het ministerie de temperatuuroverschrijdingseis (TOjuli) uit. Deze is per 1 juli 2020 verplicht. Maar hoe werkt de eis precies? U leest er alles over in de nieuwste ZEN factsheet van LenteAkkoord

Woningen koel houden

In een gezond en comfortabel huis is het niet snel te warm. Ook niet gedurende een lange en hete zomer. Bij nieuwbouw zijn slimme maatregelen nodig die de bewoners in staat stellen de woning koel te houden. Gezien de klimaatverandering wordt dat steeds belangrijker.

Eisen aan nieuwbouwwoningen met TOjuli

In de bouwregelgeving is hier tot nu toe geen aandacht aan gegeven. Dat verandert met ingang van 1 juli 2020. Dan wordt voor nieuw te bouwen woningen een grenswaarde gesteld aan de kans op temperatuuroverschrijding. Deze kans wordt aangeduid met het TOjuli-getal. Hoe kleiner dit getal, hoe kleiner het risico van oververhitting. Dus hoe groter de kans dat de woning ook in de zomer comfortabel is.

Hoe TOjuli wordt berekend, staat in de NTA 8800. In de ZEN factsheet Eisen aan temperatuuroverschrijding in nieuwe woningen wordt toegelicht wat het indicatiegetal inhoudt en hoe de berekening plaatsvindt.

Adviseur Cees Leenaerts van W/E werkte mee aan dit factsheet.

Bijeenkomst ‘Oververhitting’ op 19 november

Op 19 november organiseert het Lente-akkoord een ZEN Platformbijeenkomst die geheel in het teken staat van oververhitting. ZEN staat voor Zeer Energiezuinige Nieuwbouw.

Meer informatie

ir. Pieter Nuitenir. Cees Leenaerts

Praktische vuistregels in nieuwe brochure circulair bouwen

Het nieuwe bouwen is circulair. In de nieuwe publicatie ‘Aan de slag met circulaire woningbouw’ geeft het Lenteakkoord inzicht en handvatten. David Anink van W/E adviseurs is een van de samenstellers.

Circulair bouwen wordt de norm. Overheden en bouwpartijen hebben daarover bindende afspraken gemaakt. Alle partijen in de bouwkolom krijgen te maken met een omslag in denken en doen. Al in de initiatieffase van een bouwproject gaan andere overwegingen meetellen. Maar ook de uitvraag, het ontwerp van een woning en de realisatie moeten op een nieuwe manier worden bekeken.

Publicatie Lente-akkoord

Waar moet je als opdrachtgever of opdrachtnemer in de woningbouw aan denken? Wat wordt er anders, welke kansen zijn er en welke instrumenten staan bouwbedrijven ter beschikking? De Lente-akkoord publicatie ‘Aan de slag met circularie woningbouw’ biedt inzicht in een nieuwe manier van denken, geeft praktische vuistregels voor de verschillende fasen in het bouwproces en laat inspirerende voorbeelden zien.

De brochure is gemaakt in samenwerking met de Themagroep Circulair Bouwen, geïnitieerd door Lente-akkoord Zeer Energiezuinige Nieuwbouw (ZEN). De samenstelling is verzorgd door Helen Visser (Bouwend Nederland), David Anink (W/E adviseurs), en Claudia Bouwens (Lente-akkoord Zeer Energiezuinige Nieuwbouw).

Brochure:  ‘Aan de slag met circulaire woningbouw’

 

W/E adviseurs draagt bij aan nieuwe bouwnorm om oververhitting in woningen te voorkomen

De minister van BZK gaat de bouwsector verplichten tot het verkleinen van het risico op oververhitting in een woning. Dit doet zij via een nieuwe eis in de bouwregelgeving. Dit geldt voor nieuwbouw die vanaf medio 2020 wordt opgeleverd. W/E adviseurs heeft in opdracht van RVO het onderzoek voor de normering verricht.  

We worden geconfronteerd met steeds warmere zomers. Hiermee neemt de noodzaak om maatregelen te treffen tegen oververhitting toe. Nieuwe woningen worden zo energiezuinig mogelijk gebouwd. Woningen houden daardoor hun warmte meer vast. In de zomer kan dat problemen opleveren. Hogere binnentemperaturen leiden tot gezondheidsrisico’s en overlast.

Energiezuinige nieuwbouw

Om zoveel mogelijk energie te besparen, moet worden voorkomen dat achteraf inefficiënte mobiele airco’s worden geïnstalleerd om de binnentemperatuur op een acceptabel niveau te houden. Door een goed ontworpen gebouw kan dit worden voorkomen. De nieuwe eis kan in de praktijk tot verschillende maatregelen leiden.

Bijvoorbeeld dat – bij oplevering van een nieuwe woning – zonwering aanwezig is, dat er goed nagedacht is over de ventilatie binnen woningen en/of dat er rekening gehouden is met de ligging van de woning ten opzichte van de zon. De nieuwe eis ten aanzien van oververhitting gaat gelijktijdig per 1 juli 2020 in met de eisen voor bijna-energieneutrale nieuwbouw (BENG).

Onderzoek criterium grenswaarde

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) heeft W/E-adviseurs onderzoek laten verrichten naar het criterium en de grenswaarde om het risico op oververhitting in nieuwbouwwoningen te beperken. Dit resulteerde in het rapport ‘Grenswaarden zomercomfort nieuwe woningen in Bouwbesluit’. Op basis hiervan adviseerde RVO.nl het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties om TOjuli op te nemen in de bouwregelgeving (Advies eis vermindering risico oververhitting nieuwbouwwoningen in Omgevingsregeling).

Toelichting eis

Voor nieuw te bouwen woningen zal in de bouwregelgeving een grenswaarde worden opgenomen voor TOjuli. Dit is een indicatiegetal waarmee per oriëntatie van het gebouw inzicht gegeven wordt in het risico op temperatuuroverschrijding. De TOjulivolgt uit de Energieprestatieberekening conform NTA8800. De grenswaarde wordt gesteld op een maximale waarde van 1,0.

Een temperatuuroverschrijdingsberekening met een dynamisch simulatieprogramma kan specifieker voorspellen wat het risico op temperatuuroverschrijding is. Indien de TOjuli de grenswaarde van 1,0 overstijgt mag aan de hand van een dynamisch simulatieprogramma alsnog aangetoond worden dat het risico op oververhitting acceptabel blijft.

De grenswaarde voor de Gewogen Temperatuuroverschrijding (GTO), conform vastgestelde uitgangspunten voor de berekening, wordt gesteld op 450 uur. Bovenstaande zal in de bouwregelgeving worden opgenomen en nader worden uitgewerkt.

Meer weten?