Corporatie Kleurrijk Wonen pioniert in circulair bouwen

Het onderwerp circulair bouwen en renoveren staat bij veel corporaties nog in de kinderschoenen. De meeste plannen voor het verduurzamen van de woningvoorraad zijn nog gericht op de warmtetransitie. Toch zijn er corporaties die aan het pionieren zijn geslagen en de eerste stappen zetten. Kleurrijk Wonen is hier een goed voorbeeld van. Hoe zijn ze met circulair bouwen begonnen en welke stappen hebben ze tot nu toe gezet? We vragen het Lennart de Vos, Projectmanager bij Kleurrijk Wonen.

Wat betekent circulair bouwen voor jou?

Dat is een begrip waar ik de afgelopen tijd behoorlijk mee heb geworsteld. Wat is circulariteit en wat moet ik vragen aan een aannemer als ik hem een circulaire woning wil laten bouwen? Dat is best ingewikkeld. Voor mij staat circulariteit voor het beperken van de CO2 uitstoot en het beperken van het gebruik van grondstoffen die de aarde uitputten. Als ik om me heen kijk naar wat er nu gebeurt dan maak ik me grote zorgen en denk ik dat we niet op de manier door kunnen gaan waarop we nu bezig zijn. Dat betekent dat we het anders moeten doen. Dat we het slimmer moeten doen en naar mijn beleving is circulair bouwen daar een hele mooie oplossing voor.

Hoe zijn jullie bij Kleurrijk wonen aan de slag gegaan met circulair bouwen?

We willen graag onze woningen verduurzamen. Circulariteit is daar een onderdeel van. We zijn gewoon begonnen om met elkaar erover te praten. Er is uiteindelijk een samenwerking ontstaan  met drie andere corporaties, ’thuis, Compaan en Woonlinie. Samen kwamen we tot de conclusie dat we graag met cross laminated timber (CLT) hout willen bouwen. Hout is een hernieuwbare materiaalsoort. We hadden niet een concreet project voor ogen om dit op toe te passen. We wilden opzoek gaan naar een manier waarop we het anders kunnen doen. Hier is een concept uitgerold dat we kunnen toepassen op onze projecten in de toekomst. We hebben dit concept in samenwerking met NBA Architecten ontworpen.

Hoe ziet dat concept dat jullie ontwikkeld hebben eruit?

Het bestaat uit verschillende modules van massief hout die in een fabriek worden gemaakt en daar  per verdieping in elkaar worden gezet. Vanuit de fabriek kunnen die modules met een vrachtwagen naar de bouwplaats worden gereden, waar ze dan de verdiepingen op elkaar zetten tot een huis. Vanwege de keuze om circulair te gaan bouwen is er dus ook een heel ander productieproces ontstaan.

Hebben jullie al een toekomstig project op het oog waar je het concept kunt toepassen?

Kleurrijk Wonen is op dit moment bezig in Culemborg met een aantal woningen die we met dit concept willen bouwen. Met de timmerfabriek hebben we gekeken of we het concept konden toepassen op de woningen die we daar willen realiseren. Ervaringen daar hebben weer een wisselwerking terug naar het concept toe. De informatie die we halen uit de vertaling naar de praktijk, voeren we nu ook weer terug naar het concept, zodat we het naar een hoger plan kunnen brengen.

Zijn er nog meer manieren waarop Kleurrijk Wonen zich op dit moment oriënteert op circulair bouwen?

Jazeker, op dit moment kijken we naar hoe we circulariteit als standaard eis in onze aanbestedingen mee kunnen nemen. De MPG in combinatie met eisen die gaan over losneembaarheid zijn daar bijvoorbeeld een mooi instrument voor. We zijn nog aan het onderzoeken welke norm we daarvoor willen aanhouden. De overheid zet hem nu op 1, maar bouwt hem steeds meer af. Waar kunnen wij als corporatie dan het best op gaan zitten?

Hoe bepaal je dat?

We zijn nu aan het zoeken naar een norm waar de markt ook een antwoord op heeft. Wat is haalbaar? Wat wordt er nu op dit moment ontwikkeld op het gebied van circulair bouwen en waar kunnen we bij aansluiten? We proberen al deze vragen te beantwoorden door met koplopers in de bouw in gesprek te gaan.

Heb je tips voor andere corporaties die ook met circulair bouwen aan de slag willen gaan?

Wat ik zelf heel lastig vond is duiden wat circulair nou precies is. Dan ga je je snel bezighouden met alleen maar praten. Voor je het weet kom je geen stap verder. Concreet aan de slag gaan met een project kan helpen, omdat je ook gedwongen wordt om stappen te zetten. Betrek vanuit verschillende disciplines mensen bij je project en begin gewoon. Als je aan een onbekende reis begint dan kom je langs onbekende plekken. Je moet niet bang zijn om fouten te maken, daar leer je weer van.

 

W/E adviseurs gaat verhuizen!

Stichting W/E adviseurs gaat verhuizen. We groeien en het pand aan de Arthur van Schendelstraat is te klein geworden. Onze nieuwe plek is Oudegracht 106. Het pand tegenover het tot bibliotheek verbouwde postkantoor wordt naar onze wensen duurzaam gerenoveerd.

Het pand is in 1930 ontworpen door het Rotterdamse bureau Otten en Logemann. Tot 1965 zat hier Heck’s Lunchroom, Logemann was Heck’s huisarchitect. De markante toren was in feite een enorme lamp. De top van melkglas liep aan de straatkant door in twee verticale strepen. Deze locatie is uiterst geschikt omdat het gebouw past bij deze wensen van stichting W/E Adviseurs. Zo zal het pand in stijl worden gerenoveerd met oog voor duurzaamheid, circulariteit, een gezond binnenmilieu en flexibiliteit. W/E adviseurs krijgt de beschikking over de 2e en 3e verdieping.

“Ik ben reuzeblij dat we na een uitgebreide zoektocht dit 90 jaar oude pand dichtbij het Centraal Station hebben gevonden. We gaan het samen met de eigenaar duurzaam en toekomstbestendig renoveren” – John Mak, directeur W/E adviseurs

Spring Real Estate heeft Stichting W/E adviseurs begeleid bij de aanhuur van de betreffende kantoorruimte.

Even voorstellen: nieuwe collega Geert-Jan van den Brand, senior adviseur gemeenten

W/E adviseurs blijft groeien. Deze week is senior adviseur Geert-Jan van den Brand aan ons team toegevoegd. Hij zal zich gaan richten op advies over duurzaamheidsvraagstukken aan gemeenten. Het gemeenteland is Geert-Jan niet onbekend. Afgelopen twaalf jaar heeft hij daar in verschillende functies gewerkt. Hij vertelt over zijn plannen voor de toekomst bij W/E, maar ook over de ervaringen die hij meebrengt.

 Wie is Geert-Jan eigenlijk?

Ik ben Geert-Jan van den Brand en werk sinds vorige week bij W/E adviseurs. Hiervoor heb ik lang bij gemeenten gewerkt, bij de gemeente Oss en de laatste anderhalf jaar bij de gemeente Nijmegen. Daar was ik gebiedsregisseur. Dat hield in dat ik in de wijk Zwanenveld (onderdeel van Dukenburg) met inwoners en met partners aan de slag ging om te kijken hoe we die wijk aardgasvrij konden maken. In Oss heb ik van alles gedaan. Ik begon daar als adviseur vastgoedmanagement. Ik ben vooral bezig geweest met integraal vastgoedbeleid en heb diverse vastgoedprojecten begeleid.

Wat voor opleiding heb je gedaan?

Ik heb Bouwkunde gestudeerd in Eindhoven. In 1995 ben ik afgestudeerd. Daarna ben ik bij TNO gaan werken (rond de invoering van het Bouwbesluit en de EPN) en rond 2001 ben ik weer teruggekomen bij de TU/e. Dit keer als docent. Dit deed ik de ene helft van de week en de andere helft van de week werkte ik nog bij een adviesbureau: PRC Bouwcentrum.

Kende je W/E al voordat je kwam solliciteren?

Ja. W/E heeft het instrument GPR ontwikkeld. Ik had met W/E adviseurs de afspraak dat onze studenten GPR inzetten bij hun analyses van duurzame gebouwen. Hoe beoordeel je een gebouw op duurzaamheid? Ook een student heeft daar een houvast bij nodig. GPR is daar een mooie tool voor.

Wat hoop je bij W/E te gaan doen?

Ik hoop op mooie klussen op het gebied van verduurzamen van de gebouwde omgeving in Nederland. Wat ik gezien heb in de afgelopen twee jaar in Nijmegen is dat de warmtetransitie veel vraagt van vastgoed eigenaren en beleidsmakers. Bij gemeenten gaat het daardoor nu vaak over energie en warmte, maar minder over materiaalgebruik. Wat ik hoop is dat daar de komende tijd echt meer balans in komt. Vooral in de bestaande gebouwenvoorraad. En … dat we minder hijgerig de klimaatakkoord afspraken na proberen te komen, maar echt blijven redeneren vanuit de basis van ons gezond verstand. Wat zijn de logische en slimme stappen die we kunnen zetten, zodat we het totaal plaatje van de duurzaamheid vasthouden. Duurzaam bouwen met lange termijn visie.

Wat neem je mee naar je nieuwe rol als adviseur?

Ik ben erg gedreven als het aankomt op duurzaam en toekomstbestendig bouwen. Ik heb twaalf jaar als ambtenaar ervaren wat er allemaal op je bordje komt en heb inzicht in beide kanten. Het valt soms niet mee om je aan een idee of plannen vast te houden en deze tot uitvoering te brengen. Ik wil met onze adviezen gemeenten helpen om het makkelijker en overzichtelijker te maken om dit wél te doen.

25% meer duurzame waarde bij slechts 5% meer investering: IGG en W/E tonen aan dat het kan!

Adviesbureau IGG Bouweconomie en onderzoeks- en adviesbureau stichting W/E adviseurs zijn een samenwerking aangegaan. De twee organisaties willen samen met opdrachtgevers zoeken naar hoe er maximaal duurzame waarde aan een investering kan worden toegevoegd.

Over IGG Bouweconomie

IGG heeft zich sinds 1988 als onafhankelijk adviesbureau gespecialiseerd in de bouweconomie van complexe projecten in de utiliteitsbouw, woningbouw, renovatie en civiele techniek. IGG adviseert haar klanten over alles dat met (ver)bouwen en geld te maken heeft. Met name in de initiatief en ontwerpfase vertaalt IGG ambities en bouwopgaves naar feitelijke waarde en (levensduur)kosten. Op basis hiervan kunnen door onze opdrachtgevers weloverwogen, onderbouwde en eerlijke beslissingen worden genomen. De dienstverlening van IGG wordt gekenmerkt door duidelijke communicatie, heldere adviezen en een vooruitziende blik.

 IGG en W/E koppelen kennis voor meer projectwaarde

Kosten en milieu-impact van bouwinitiatieven mogen niet los van elkaar worden gezien. Daarom zijn W/E adviseurs en IGG Bouweconomie complementair aan elkaar. De combinatie van ons advies laat zien dat duurzaamheid samen kan gaan met financieel rendement.

Djordy van Laar – projectleider en adviseur – bij IGG komt in de praktijk vaak klanten tegen die in duurzame projecten streven naar beperking van investeringskosten en uitkomen op een suboptimaal duurzaam project. Door de ambitie van de opdrachtgever concreet te maken, verandert de dynamiek van het project. “Ik wil graag aantonen dat je bijvoorbeeld met 5% meer investering, 25% meer duurzame waarde aan een project kunt toevoegen”.

Tegelijkertijd ervaart senior adviseur Gerben Schuurman van W/E adviseurs: “Ontwikkeling start met hoge duurzaamheidsambities en met eenzijdige focus op investeringskostenbeheersing, dit eindigt vaak met een ‘gemiddeld’ gebouw met aardig energielabel. Ik toon samen met IGG aan dat economisch aantrekkelijk duurzaam bouwen kan.”

Door de kennis en krachten van W/E adviseurs en IGG Bouweconomie samen te voegen, willen de organisaties sneller op klantvragen kunnen inspelen en meer waarde creëren door een geïntegreerd advies te geven (duurzame waarde en kosten).

Van zowel een Bouwbesluit gebouw als een duurzaam gebouw worden de waarde en kosten berekend. W/E adviseurs drukt de lange termijn waarde creatie van een project uit in een GPR-score en IGG berekent met dezelfde uitgangspunten de totale levensduurkosten. In – voor de klant – begrijpelijke taal en visualisaties wordt hiermee duidelijk wat de balans is tussen lange termijn waarde en kosten.

 

Voor meer informatie over dit onderwerp kunt u contact opnemen met Gerben Schuurman, senior adviseur en sectorspecialist ontwikkelaars en architecten, van stichting W/E adviseurs duurzaam bouwen op schuurman@w-e.nl of met Djordy van Laar, bouw economisch adviseur en projectleider van IGG Bouweconomie op d.vanlaar@igg.nl.

Utrechtse corporaties aan de slag met de Renovatieversneller

Vijf Utrechtse corporaties en negen vastgoed onderhoudspartijen zetten recent hun handtekening onder de eerste samenwerkingsovereenkomst van De Renovatieversneller. De co-makingalliantie, waarbij  corporaties uit Regioplatform Woningcorporatie Utrecht (RWU), vastgoedonderhoudsbedrijven, installateurs en de provincie Utrecht zijn aangesloten, kan hiermee als eerste rekenen op gerichte begeleiding vanuit het ondersteuningsteam van De Renovatieversneller. Dit in het kader van versnelling en opschaling in de sociale woningrenovatie in de provincie.

De RWU-samenwerking is anderhalf jaar geleden gestart. Met Octo ontwikkelden ze een beeldherkenningstool die helpt om efficiënt in kaart te brengen welke woningen uit de voorraad  renovatie nodig hebben. Aan deze tool zijn verschillende beslisbomen gekoppeld die helpen een duurzame keuze te maken bij renovatie ingrepen. W/E adviseurs verzorgt de koppeling van de materiaal gerelateerde CO2-uitstoot van de ingrepen in de beslisbomen, op basis van de integrale milieu-impact (MPG/NMD).  Met deze tools kan er een variantenstudie in één dag geproduceerd worden. Arthur Lippus, is vanuit Kwartiermakers voor de Bouw verantwoordelijk voor de procesbegeleiding van het project en geeft in onderstaande video een uitgebreide uitleg over de samenwerking en totstandkoming van het project.

Van beeldherkenningstool tot beslisboom 

Hoe werkt zo’n proces van beeldherkenningstool tot beslisbomen? In de afbeelding staan de stappen in het traject weergegeven.

 

Co-makers aan het woord

Rob Withaar, Commercieel directeur Talen Vastgoedonderhoud  is als één van de co-makers nauw betrokken bij het project. Hij vertelt in het onderstaande interview over hoe het project ontstond en hoe het verder liep. Ook geeft W/E adviseur Elianne Paulussen toelichting over hoe de uitwerkingen van de beslisbomen tot stand kwam.

Medewerkers Heijmans volgen BENG opleiding van W/E adviseurs

Voor alle nieuwbouw geldt dat vergunningaanvragen vanaf 1 januari 2021 moeten voldoen aan de eisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG). Heijmans nodigde adviseurs Eva Vrolijk en Pieter Nuiten uit om ruim 200 medewerkers te informeren over deze nieuwe eisen. Dit hebben ze gedaan met een korte BENG opleiding bestaande uit verschillende onderdelen: een webinar, zelfstudie en afsluitend een Q&A sessie. Het doel van deze korte opleiding is dat de medewerkers een duidelijk beeld krijgen van BENG en zich de materie eigen maken. Hierdoor kunnen zij op het juiste niveau sparren met adviseurs, gemeenten, ontwikkelaars, bouwers, opdrachtgevers enzovoorts.

Webinar Bijna Energieneutrale Gebouwen

BENG is de afkorting van Bijna Energieneutrale Gebouwen, het is de nieuwe naam voor energieprestatie-indicatoren en vervangt de EPC. De opleiding startte met een webinar. Deze bestond uit een introductie tot BENG. In dit onderdeel van de module hebben de deelnemers de eerste stap richting het eigen maken van de materie gezet.

Zelfstudie

In het tweede deel gingen de medewerkers van Heijmans aan de slag met online zelfstudie. Deze was zo opgebouwd dat er eerst van start werd gegaan met een introductie op BENG en kennis werd gemaakt met bijbehorende termen. Er werd vervolgens per BENG-indicator uitgebreider ingegaan op de in’s en out’s. Vervolgens kwam de aanvullende eis TOjuli aan bod en volgde er uitleg over de energielabels en wijzigingen in het projectproces. De zelfstudie eindigde met een module die inging op de samenhang van deze onderwerpen en een korte test. In deze test werd de opgedane kennis getoetst. De zelfstudie bestond uit negen modules.

Q&A

Per module konden de deelnemers ook vragen insturen voor de Q&A-sessie waar de cursus mee werd afgesloten. De ingestuurde vragen werden verzameld en meegenomen in de Q&A sessies. Aan het einde van het traject hadden de medewerkers van Heijmans voldoende kennis over BENG opgedaan om het in de praktijk toe te kunnen passen.

Wilt u ook zo’n voorlichting- of opleidingstraject binnen uw organisatie, neem dan contact op met adviseur Eva Vrolijk (vrolijk@w-e.nl).

Subsidie beschikbaar voor inhuren advies bij opstellen warmtetransitieplan

Gemeenten moeten voor het einde van 2021 een warmtetransitieplan klaar hebben liggen. Het opstellen van zo’n plan vraagt om specialistische kennis die gemeenten niet altijd zelf in huis hebben. Je kan dan een expert inhuren die je daarbij te helpt. Het Expertise Centrum Warmte (ECW) biedt vanaf 1 juni 2020 de Extern Advies Warmtetransitie regeling aan. W/E adviseurs is opgenomen in de lijst met externe experts van ECW.

In een warmtetransitieplan staat het tijdspad voor het aardgasvrij maken van de woningen binnen een gemeente tot 2050. Per wijk is de voorlopige optie voor het alternatieve warmtesysteem bepaald. Voor de eerste groep wijken die in 2030 van het aardgas af gaan is dit al afgestemd met inwoners en bedrijven die in die wijken gevestigd zijn.

Voorwaarden

De hoogte van de uitkering voor extern advies is een vaste bijdrage van € 20.660 excl. btw per gemeente. Hiervoor moet je wel aan een aantal voorwaarden voldoen:

  • Het verleende bedrag wordt besteed aan de kosten die de gemeente aan derden verschuldigd is voor extern advies.
  • U mag het bedrag niet besteden aan de verschuldigde omzetbelasting die voor de verlening van het extern advies bij uw gemeente in rekening wordt gebracht.
  • Het externe advies moet u inwinnen voor 1 januari 2022.
  • U stelt over het ingewonnen extern advies een verslag op. U geeft dit verslag binnen 4 weken na opstelling aan het Expertise Centrum Warmte.
  • U werkt als gemeente mee aan een evaluatie. Deze is voor de kennisopbouw en -deling door het Expertise Centrum Warmte.

Stappenplan

Het ECW heeft een stappenplan voor gemeenten opgesteld waarin precies staat beschreven welke stappen doorlopen moeten worden om een aanvraag te doen voor de regeling Extern Advies Warmtetransitie. Het stappenplan bestaat uit de volgende stappen:

  • Bespreek uw aanvraag met de ECW helpdesk
  • Vraag eHerkenning aan
  • Schrijf een plan voor de inkoop
  • Vul een aanvraag formulier in
  • Goed- of afkeuring door ECW
  • Uitbetaling
  • Veranderingen doorgeven
  • Werkzaamheden beëindigen
  • Terugvragen btw
  • Verantwoording van de subsidie
  • Ambtshalve vaststelling

Een uitgebreide uitleg van alle stappen kun je terugvinden op de website van RVO.

W/E adviseurs geeft advies!

W/E adviseurs helpt verschillende gemeenten bij het opstellen van een warmtetransitieplan.

Gemeente Venlo
“In Venlo willen we graag een mooiere en duurzame toekomst waar vooral plezier voorop staat. Samen met W/E-adviseurs zorgen we ervoor dat we hier een oplossing voor vinden. Toch lijkt het soms dat we meer en meer verdeeld raken. Vooral als het gaat over het klimaatprobleem en de oplossingen daarvoor. We verliezen onszelf soms in de details en vergeten waar we naar op weg zijn. Deze weg bewandeld gemeente Venlo samen met W/E door theorie te vertalen naar de praktijk. Het is prettig werken met mensen die gewoon doen en dingen uitproberen in de praktijk. Samen leren we van de ervaringen!”

Gemeente Kerkrade
WE adviseurs heeft ons goed begeleid bij het opstellen van de energievisie van het herstructureringsgebied Rolduckerveld Kerkrade. Hierdoor zijn wij in staat geweest om goede vergelijkingen te kunnen maken tussen collectieve warmtevoorzieningen en individuele warmtevoorzieningen van de woningen.”

Heb je externe hulp nodig bij het opstellen van een warmtetransitieplan voor jouw gemeente? Neem dan contact op met senior adviseur Ruud van Vliet.

W/E adviseurs groot voorstander van groen herstel

Onderzoeks- en adviesbureau Stichting W/E adviseurs duurzaam bouwen is deel van een brede coalitie van bedrijven die het Green Recovery Statement heeft ondertekend.

Het statement is een dringende oproep aan en ter ondersteuning van de Nederlandse overheid om duurzaamheid en inclusiviteit als uitgangspunt te nemen voor de herstelplannen in Nederland en Europa. Uit overleg met verschillende ministeries is gebleken dat een dergelijke statement gericht aan de Nederlandse overheid van grote waarde is. Juist nu met het oog op bespreking van de EU Green Deal / Green Recovery in de Europese Raad. Dit initiatief is vergelijkbaar met het statement van het bedrijfsleven in Duitsland.

Ir. John Mak, directeur-bestuurder van Stichting W/E adviseurs duurzaam bouwen zegt hierover:

“Uit de grond van mijn hart hoop ik dat de coronacrisis, anders dan de bankencrisis van 10 jaar geleden, tot een daadwerkelijke verandering leidt in het gedrag van ons allen. De noodzaak om juist nu te investeren in verduurzaming lijkt breed erkend te worden, de vraag is of we dat ook in acties omzetten of toch weer terugvallen in oude patronen?”. 

De Dutch Sustainable Growth Coalition (DSGC) – 8 multinationals onder leiding van Jan Peter Balkenende – is daarom dit initiatief gestart met als doel een zo breed mogelijke coalitie van bedrijven achter dit statement te scharen. MVO Nederland omarmt dit initiatief en werkt hierin samen met DSGC, NVB, Global Compact Nederland en SDG Nederland. Stichting W/E adviseurs is lid van het koplopers netwerk van MVO Nederland.

Ruim 250 bedrijven hebben de verklaring ‘Dutch businesses endorse sustainability in COVID-19 recovery’ getekend, waarin zij pleiten duurzaamheid als hoeksteen te nemen voor de corona-herstelplannen. Onder leiding van Jan Peter Balkenende, voorzitter van de Dutch Sustainable Growth Coalition (DSGC) is de verklaring op 19 juni overhandigd aan minister Kaag. U kunt het volledige Green Recovery Statement hier downloaden.

Met deze steun van W/E adviseurs kan dit één van die belangrijke momenten worden waarop we niet blijven hangen in de oude economie, maar een essentiële stap voorwaarts zetten richting de nieuwe economie.

Materiaalpaspoort draagt bij aan CO2 neutrale woningvoorraad

Het in kaart brengen van materialen in een materiaalpaspoort maakt het mogelijk om nieuwe afwegingen te maken tijdens het ontwerpen, bouwen, beheren en renoveren van gebouwen. Ook kunnen financiers op basis van het materialenpaspoort de waarde van de materialen opnemen, als ze de totale waarde bepalen van het object. Door materialen te registreren en te documenteren kunnen deze nooit meer in de anonimiteit als afval verdwijnen. Dit maakt hergebruik van materialen eenvoudiger. Zo kan het gebruik van het paspoort helpen bij het CO2 neutraal maken van een woningvoorraad en bijdragen aan een circulaire bouweconomie

Madaster is een platform dat fungeert als een publieke, online bibliotheek van materialen in de gebouwde omgeving. Het koppelt materiaal-identiteit aan locatie en legt dit vast in een materiaalpaspoort. Een materialenpaspoort maakt inzichtelijk welke materialen in een gebouw zijn gebruikt en in welke hoeveelheden. Daarnaast bevat het informatie over de kwaliteit van de materialen, de locatie en de financiële en circulaire waarde.

Hulp nodig?

Stichting W/E adviseurs, de maker van GPR software, is partner van Madaster en biedt als kennis en solution partner gebruikers van Madaster aan berekening van de MilieuPrestatie Gebouwen te laten uitvoeren op basis van de data aanwezig in Madaster. GPR profielen kunnen in Madaster worden ingegeven. De MPG-waarde geeft aan wat de milieubelasting is van de materialen die in een gebouw worden toegepast en is een belangrijke maatstaf voor duurzaamheid. Hoe lager de MPG, hoe duurzamer het materiaalgebruik. Stichting W/E adviseurs kan u helpen het materialenpaspoort van Madaster te gebruiken, een Milieuprestatie Gebouwen (MPG) te berekenen en het er in op te nemen.

Hoe verduurzaam je je woningvoorraad? Ons Doel vertelt

Corporaties zijn aangewezen als startmotor van de energietransitie. De woningvoorraad moet duurzaam worden. Waar begin je? Leidse corporatie Ons Doel heeft grote ambities en is flink aan het pionieren geslagen. Bestuurssecretaris Miriam van Dijk neemt ons mee in hun zoektocht. “Het vraagt om durf. Soms moet je gewoon ergens induiken met elkaar”.

Waar begin je als je je woningvoorraad wil verduurzamen?

Ons Doel is hier al heel lang geleden mee begonnen. Onze collega Bernard Sparnaaij, die nu met pensioen is, was al heel vroeg met duurzaamheid bezig en heeft dat helemaal uitgerold. Ons Doel heeft ervoor gekozen om steeds in combinatie met onderhoudsmaatregelen ook een duurzaamheidsslag te maken. Denk aan dubbel glas plaatsen, buitengevelisolatie toepassen of spouwmuren na-isoleren. Hierdoor hebben we eigenlijk al in 2018 gemiddeld energielabel B gehaald voor onze woningen. Wij waren er dus al veel eerder mee bezig, waardoor we nu eigenlijk best goed zijn voorbereid op die energietransitie.

Hoe kwam het dat jullie al ver voor de plannen die er nu liggen al zo met duurzaamheid bezig waren?

We wilden graag goed voorbereid zijn op de toekomst. De huurders waren ook heel belangrijk daarin. Voor hen willen we graag comfort en betaalbaarheid. Als je de woningen goed isoleert dan gaat de energierekening ook omlaag.

Je zei net goed voorbereid te zijn op de energietransitie. Je woningvoorraad is goed geïsoleerd. Hoe ga je dan verder?

Dat is nog heel erg een zoektocht. Dat bleek ook wel uit de routekaart die W/E adviseurs voor ons heeft opgesteld. Die geeft richting maar is nog niet in beton gegoten. Ons hogere doel is CO2 neutraal in 2050. Van het gas los is daar natuurlijk een onderdeel van. Die opgave kunnen we niet alleen want daarin zijn we ook afhankelijk van wat de gemeente voor richting geeft in haar warmtevisie.

We zijn begonnen met een aantal pilots te doen. We hebben bijvoorbeeld een paar jaar geleden een woning uit 1925 all-electric gemaakt. Hierdoor konden we meer leren over de techniek, die daar voor nodig is en we ontdekten tegen welke knelpunten je aan kunt lopen. We durven zoiets een keer te proberen en al doende leren we. Het traject naar CO2 neutraal is nog niet van begin tot eind uitgestippeld.

In Leiden Zuid West zijn jullie op dezelfde manier een project in gegaan, kun je meer vertellen over die aanpak?

Jazeker. Dat is eigenlijk ook ontstaan uit het idee: kunnen we het niet een keer proberen? In dit geval of een kleinschalig warmtenet haalbaar zou zijn. Het gebied bestaat uit verschillende woningtypen: eengezinswoningen en gestapelde bouw. Met woningen uit verschillende bouwperiodes, uit de jaren 60 en woningen van nu. Het idee was om te kijken wat de mogelijkheden zijn om de woningen daar van het gas af te halen en een kleinschalig warmtenet aan te leggen.

De woningen in dit complex zijn al goed geïsoleerd en de opgave richt zich dus echt op de warmtetransitie. De gemeente Leiden heeft de totale wijk aangewezen als een geprioriteerde wijk om van het gas af te gaan en een warmtenet is de voorkeursoplossing. Dit project gaat over een klein deel van de wijk.

Het idee is omarmd door de andere corporaties en de gemeente Leiden, en gezamenlijk is een aanvraag voor de Proeftuin Aardgasvrije Wijken gedaan. Samen willen we onderzoeken wat de kansen van een kleinschalig warmtenet zijn.

Hoe belangrijk is samenwerken in dit proces?

Ons Doel heeft de kennis natuurlijk niet in huis. Daarom hebben we W/E gevraagd om voor ons onderzoek te doen. Inmiddels zijn de andere partijen ook aangesloten en is het een beetje in een stroomversnelling geraakt. Dat is heel leuk om te zien. Je loopt best gauw tegen dingen aan waar je andere partijen bij nodig hebt. Deze proeftuin is bij uitstek de kans om samen op onderzoek uit te gaan.

Wat leer je hiervan?

Heel veel. We leren hoe de technische en fysieke kant van zo’n transitie in elkaar zit. Hoe je bijvoorbeeld verschillende trajecten (rioolvervanging en aanleg warmtenet) op elkaar afstemt en waar je dingen kunt combineren. Hoe ga je om met het aansluiten van de oude bouw en de nieuwe woningen? Hoe zit het financieel in elkaar en wat betekent het voor de betaalbaarheid van warmte voor onze huurders. Dat is uiteindelijk het belangrijkste; wat betekent het voor de huurder? En hoe krijg je die enthousiast voor iets dat toch eigenlijk wel een abstract verhaal is. Energietransitie, een warmtenet. Het is voor veel mensen nog een ver van je bed show. Maar het is wel heel belangrijk dat je de bewoners hierin meekrijgt.

Wat we ook met W/E nog verder willen onderzoeken is wat de opties zijn die we hebben voor een warmtenet. We willen graag naar mogelijke alternatieven kijken zoals verschillende exploitatie modellen en bronnen. Ik denk dat we van dat onderzoek ook weer heel veel kunnen leren.

Wil je tot slot nog iets meegeven aan corporaties die ook aan de slag willen gaan?

Het is een ingewikkeld onderwerp. De gemeente heeft de antwoorden nog niet, de corporaties ook niet. Het vraagt wel wat doorzettingsvermogen en vertrouwen in elkaar dat het gaat lukken. Ga niet om die reden afwachten, want dan blijf je maar stil staan. Zoek naar gezamenlijke ambitie om aan de slag te gaan. We krijgen pas iets op gang door te gaan doen. Je moet af en toe ook maar gewoon ergens induiken met elkaar.