Resultaat Gericht Samenwerken aan een duurzame sociale woningvoorraad

Hoe ga je je woningvoorraad verduurzamen? Die vraag speelt voor alle woningcorporaties, nu is afgesproken dat de gebouwde omgeving in 2050 CO2-neutraal moet zijn. Een grote en ingewikkelde opgave! Er is dan ook veel behoefte aan inzicht, overzicht en ondersteuning.

Koppeling van routekaarten aan RGS gepresenteerd

Aedes, de koepelorganisatie van woningbouwcorporaties, bracht in 2018 de opgave voor de totale sector in beeld met de routekaart naar CO2-neutraal . De onderhoud- en renovatiesector speelt vanzelfsprekend een grote rol bij het concretiseren van de beoogde klimaatdoelen. Groot onderhoud is immers een goed moment om de verduurzaming van huurwoningen aan te pakken.

Vanuit de gedachte dat resultaat gericht samenwerken (RGS) een belangrijke succesfactor is bij de realisatie van de verduurzaming heeft Aedes contact gezocht met de leercirkel Resultaat Gericht Samenwerken. Na een reeks intensieve werksessies presenteerde de leercirkel afgelopen november een koppeling van de routekaart met de zogenaamde RGS CO2-monitor aan Aedes en de betrokken marktpartijen.

Rob Withaar overhandigt namens de leercirkel de RGS CO2-monitor aan directeur Jeroen Pepers van Aedes.

De RGS CO2-monitor meet de effecten van energie én materiaalgebruik

De RGS CO2-monitor meet de CO2-effecten van onderhoud- of renovatie-ingrepen die plaatsvinden volgens de procesfasen van RGS. Er wordt uiteraard berekend hoeveel CO2-reductie bereikt kan worden door energiebesparing en duurzame opwekking van energie. Daarnaast wordt de CO2-emissie als gevolg van het materiaalgebruik berekend. Bovendien wordt in beeld gebracht wat de gevolgen zijn voor de energierekening van de bewoners. Op deze manier heeft de sector zicht op het totaalplaatje en kan een onderbouwde keuze maken tussen diverse verduurzamingsscenario’s.

GPR Gebouw geschikt als rekenhulpmiddel

Geurt Donze van W/E adviseurs werkte mee aan de ontwikkeling van de RGS CO2-monitor. De integrale weging van energie- en materiaalgebruik zit sinds 2016 verwerkt in de  webbased software GPR Gebouw. Destijds is deze ontwikkeld en getest in een breed consortium (TKI-KIEM) waarin naast marktpartijen en kennisinstituten ook Onderhoud NL en Aedes actief deelnamen.

GPR-gebouw geschikt als RGS CO2-monitor

De CO2-effecten van ingreepscenario’s

Om gevoel voor de bal te krijgen bij de verhouding van CO2-effecten door energie- en materiaalgebruik rekende W/E adviseurs In opdracht van woningcorporatie GroenWest de ingreepscenario’s van Aedes door in GPR Gebouw en koppelde deze aan de Lokale routekaart naar CO2-neutraal. Hiermee ontstaat inzicht in de CO2-effecten en energielastenontwikkeling voor een hele woningvoorraad van een corporatie, uitgezet in de tijd. Uit onderstaande grafiek is een in de tijd groeiende netto (rest)post aan CO2-emissie door energie- en materiaalgebruik af te lezen.

Resultaat Gericht Samenwerken aan een duurzame sociale woningvoorraad betekent dus ook een meer circulaire benadering van onderhoud, met aandacht voor energie én materiaalgebruik.

CO2-effecten door energie- en materiaalgebruik van Aedes ingreepscenario’s voor een gemiddelde woningvoorraad in kg CO2 per jaar.

Meer informatie?

Geurt Donze

Thijs Kurstjens

 

Special routekaarten CO2-neutraal

gasmeters

Een brede coalitie van Nederlandse partijen ontwikkelde onlangs een aanpak die corporaties, gemeenten en huurders ondersteunt bij het verduurzamen van de woningvoorraad. En wat blijkt? De Lokale Routekaarten naar een CO2-neutrale woningvoorraad bieden de betrokken spelers een goed overzicht en inzicht in hun verduurzamingsopgave. De routekaarten blijken zelfs belemmeringen weg te nemen en vertrouwen te bieden om over te gaan tot actie. Zo past de gemeente Breda de Lokale Routekaart toe in nauwe samenwerking met corporaties en huurders. Ook woningcorporatie de Alliantie is met de Lokale Routekaart aan de slag gegaan: ‘We weten nu exact welke ingrepen, waar en wanneer CO2 reduceren’, aldus manager Fred Jak.

Woningcorporatie de Alliantie heeft ambities om in 2050 CO2-neutraal te zijn en heeft de Routekaart CO2-neutraal 2050 van Aedes met ‘eindbeelden’ ingeleverd. Hoe nu hiermee aan de slag? Een forse uitdaging, waarbij W/E adviseurs ondersteunde om dit stapsgewijs en gedetailleerd samen met de Alliantie verder uit te werken.

Fred Jak, Manager Programma, de Alliantie

Fred Jak, manager Programma, de Alliantie

Daartoe heeft de Alliantie de hele huidige woningvoorraad (circa 50.000 VHE) gestructureerd in beeld gebracht, inclusief de verwachte mutaties als sloop en nieuwbouw tot 2050. In nauwe samenwerking met afdelingen Vastgoedonderhoud en Asset Management heeft zij op maat gesneden scenario’s vastgesteld, deze op hun energetische waarde beoordeeld en tot op directie- en bestuursniveau gedeeld en gedragen.

Uitgangspunt was dat met voorgenomen beleid het doel haalbaar is, met stapsgewijze, ‘realistische’ maatregelen. Dat is nu onderbouwd en gerichte inzichten voor principevraagstukken en voor het handelen op korte termijn zijn vastgesteld.

Fred Jak, manager Programma van de Alliantie: “Het traject heeft ons inzicht gegeven in een langetermijnstrategie naar een energieneutrale voorraad in 2050. En het heeft ons handvatten geboden om dit programma op korte termijn – de komende vijf jaar – te starten. We weten nu exact welke ingrepen, waar en wanneer CO2 reduceren.”

Breda: ‘We hebben de juiste inzichten in (on)mogelijkheden en in de weg vooruit’

In Breda hebben gemeente, corporaties (Alwel, WonenBreburg, Laurentius) en de koepel van huurdersverenigingen GHK samen de Lokale Routekaart ingezet om de route naar een ‘CO2-neutraal Breda in 2044’ inzichtelijk te krijgen, passend binnen de opgave om te groeien naar aardgasvrije (fossielvrije) wijken. De scope omvat de gehele Bredase woningvoorraad: sociale, particuliere verhuur én particulier eigendom. De gemeente gaf daarbij sturing aan de niet-sociale woningvoorraad. De inhoud van deze plannen wordt in de zomer van 2018 vertaald naar nieuwe Alliantie-afspraken voor de periode 2019 tot en met 2022.

Kim Wijnen

Kim Wijnen, adviseur Strategie WonenBreburg

Betrokken partijen kregen allereerst een exact beeld van de CO2-uitstoot op dit moment en in achterliggende jaren; mede gebaseerd op werkelijke meterstanden en een gedetailleerde weergave van de voorraad. Met de samen gekozen scenario’s hebben zij nu inzicht in de prognose tot 2030 en in de opgave voor de gemeente Breda tot aan 2044, evenals in de landelijke doelstelling in 2050. Op basis daarvan hebben zij tussendoelen besproken.

Uitkomsten zijn op gemeentelijk niveau beschouwd, en bieden ingrediënten voor alle partijen bij hun eigen keuzen. Zo leveren de scenario’s input voor investeringsprogramma’s van de corporaties voor portfolioberekeningen (bijvoorbeeld WALS). Naast het sterke, lokale draagvlak en de vergaande ambities – is het bijzonder dat de voortgang van de afspraken wordt gemonitord. Dat gebeurt op basis van werkelijke verbruiken en de daaraan direct gekoppelde emissies.

“Met de Lokale Routekaart kunnen we ons strategisch voorraadbeleid herijken. Sturing op CO2, in plaats van energielabels leidt tot andere ingrepen met meer effect”,  aldus Kim Wijnen, adviseur Strategie bij WonenBreburg. Paul Paree, senior adviseur Milieu, van de gemeente Breda vult aan: “Via de routekaart en intensieve samenwerking met de corporaties laten we zien hoe een CO2-neutrale woningvoorraad in 2044 mogelijk wordt. De transitiescenario’s laten zien dat er nog veel werk ligt.”

Topsector EnergieSmartTrans
De gemeente Breda is eveneens deelnemer aan het project SmartTrans – Draagvlak voor de transitie naar aardgasvrije wijken op basis van slimme en flexibele routekaarten, onderdeel van het nationale onderzoeksprogramma Topsector Energie.

lokale routekaart

Waarom een Lokale Routekaart naar CO2-neutraal?

Kansrijke routes naar een CO2-neutrale woningvoorraad hangen sterk af van de specifieke, lokale situatie, de vastgoedsturing en het draagvlak van betrokkenen. Is er een regionale energiestrategie of warmtelevering beschikbaar? Wat is de kwaliteit van de woningvoorraad en welke opeenvolgende stappen zijn er op welk moment nodig? Welke aanpak voor de vastgoedportefeuille ligt er al? En last, but not least: Wat merken huurders ervan in hun portemonnee?

Om hiervoor antwoorden op maat te kunnen bieden, ontwikkelde W/E adviseurs, samen met een brede coalitie van branchevertegenwoordigers – in opdracht van het ministerie van BZK (RVO) – een hulpmiddel en aanpak: de Lokale Routekaart naar CO2-neutraal. Deze brengt de betrokkenen én de specifieke lokale situatie letterlijk en figuurlijk bij elkaar. Gezamenlijk verkennend komen de benodigde maatregelen, investeringskosten en energielasten voor een CO2-neutrale woningvoorraad in beeld.

Hoe werkt de Lokale Routekaart naar CO2-neutraal?

In acht stappen leidt de Lokale Routekaart naar CO2-neutraal naar een overzicht en inzicht in de lokale verduurzamingsopgave. De routekaart benut hiervoor landelijke, gevalideerde kengetallen en rekenmethodieken die gekoppeld worden aan de woningvoorraad van de specifieke situatie. Wanneer werkelijke meterstanden beschikbaar zijn, gebruiken we deze als stevige basis voor de startsituatie.

De acht stappen:

  1. Opgave van woningtypen, -grootte, -aantal en vastgoedstrategieën
  2. Opgave van het huidige isolatieniveau, installatietechniek en warmtelevering
  3. Opgave van eerste ingreepmoment, energie-infrastructuur en voorgenomen maatregelen
  4. Opgave van tweede ingreepmoment, energie-infrastructuur en voorgenomen maatregelen
  5. Weergave van de CO2-reductie door maatregelen en de vermeden CO2-emissie door duurzame opwekking
  6. Weergave van de energielastenontwikkeling in euro’s, gemiddeld per woning per jaar
  7. Weergave van de investeringskosten in euro’s, gemiddeld per woning per jaar
  8. Weergave van een samenvatting in cijfers

Zie ook onderstaande figuur

Figuur 2: De acht stappen in de Lokale Routekaart naar CO2-neutraal

Figuur 2: De acht stappen in de Lokale Routekaart naar CO2-neutraal

Door nu gezamenlijk aan de knoppen te draaien, maken gebruikers scenariovarianten die onderling niet alleen verschillen in de gekozen maatregelen, maar ook in energieprijsstelling, het investeringsniveau en bijvoorbeeld de (autonome) vergroening van stroom- of warmtenetten. Inmiddels zijn tientallen routekaarten opgesteld voor diverse gemeenten, corporaties en huurdersorganisaties.

Meer informatie?

Neem contact op met een van onze adviseurs

Corporaties
Thijs Kurstjens
kurstjens@w-e.nl
06 – 5323 78 32
ir. Thijs Kurstjens
Gemeenten
Ruud van Vliet
vliet@w-e.nl
06 – 2247 79 34

Lees meer

Kennemer Wonen betrekt huurders bij routekaart naar CO2-neutraal

Woningcorporatie Kennemer Wonen uit Alkmaar heeft prestatieafspraken gemaakt met gemeenten en huurders. Als één van de afspraken is benoemd dat huurders (vertegenwoordigers) worden betrokken bij het uitstippelen van een routekaart naar een CO2-neutrale voorraad. Om dit thema op een goede manier bespreekbaar te maken met de betrokken gemeenten, de Woonbond en huurders, verzorgde W/E samen met de corporatie een interactieve workshop.

W/E stelde daarop samen met Kennemer Wonen een workshop samen met als thema ‘CO2-neutraliteit’. In een interactieve bijeenkomst waarbij deelnemers vooraf werd gevraagd hun eigen ‘footprint’ in te vullen, werd het complexe begrip van CO2-neutraliteit bespreekbaar gemaakt. Daarnaast werd een concept-‘lokale routekaart naar CO2-neutraal’ besproken, gebaseerd op de actuele woningvoorraad van Kennemer Wonen.

Nancy van Dijk, portefeuillemanager van Kennemer Wonen: “Ik vond het inhoudelijk een sterke workshop en het resultaat is daar dan ook naar! Het uiteindelijke resultaat van deze workshop is een aantal hanteerbare aanknopingspunten voor de vervolggesprekken van de huurdersorganisaties.”

Ketensamenwerking versnelt verduurzaming

Wat is er nodig om de verduurzaming van onze bestaande woningvoorraad aan te pakken? Een andere manier van samenwerken, betogen ketenpartners ZOwonen, Van Wijnen en Heijmans. Tijdens Building Holland in de Amsterdamse RAI gaven de ketenpartners een workshop over dit onderwerp: ‘Slim en stapsgewijs naar een CO2-neutrale woningvoorraad’. Met behulp van stichting W/E adviseurs zetten ze al flinke stappen.

Tekst: ketenpartners – Foto’s: Heijmans.

Over twaalf jaar moet een fors aandeel van het aantal woningen van het aardgas af zijn en ruim twintig jaar verder is de hele gebouwde omgeving klimaatneutraal. Dan zijn onze dorpen en steden tevens klimaatadaptief: groener, met meer ruimte voor water en biodiversiteit. Zo ziet onze leefomgeving eruit als het ons lukt internationale klimaatakkoorden en nationale doelstellingen te halen. Daarin speelt de bouw een voorname rol. Terwijl de sector voor een flink aantal uitdagingen staat: van vergrijzing tot stijgende bouwkosten, van capaciteitstekort tot een gebrek aan innovatie. Experts verwijten de bouw dat ze te weinig duurzame woningen neerzet en de renovatie van bestaande huizen te langzaam gaat. En draagt de sector eigenlijk bij aan een circulaire economie?

Opereren als één bedrijf
Mission impossible? Misschien, maar niets doen is helemaal geen optie, zeggen de vier vertegenwoordigers van bedrijven die de krachten hebben gebundeld: Saskia Pijnenburg, Stijn Groen en Mischa Coenen. Met Thijs Kurstjens van W/E adviseurs zijn zij de drijvende krachten achter de ketensamenwerking tussen bouwbedrijven Heijmans en Van Wijnen en de Limburgse corporatie ZOwonen.

Saskia Pijnenburg van Heijmans aan tafel met de ketenpartners

Tot 2026 is afgesproken dat de partijen aan de vernieuwing en verduurzaming werken van duizenden woningen in de regio Sittard Geleen. Dat gebeurt in een projectoverstijgende vorm van samenwerking, waarin ZOwonen zich als opdrachtgever onderdeel maakt van de keten. De combinatie van meerdere marktpartijen binnen de ketensamenwerking zorgt dat er maximaal wordt ingezet op prestatie, kennisontwikkeling en -deling, openheid en elkaar scherp houden. “Eigenlijk opereer je samen als één bedrijf”, aldus Heijmans-manager Innovaties en Marketing, Saskia Pijnenburg.

Ontdekkingsreis
De ketensamenwerking is nu twee jaar onderweg, wat zijn de ervaringen? Dat er een cultuurverandering nodig is in alle organisaties, delen de aanwezigen. Saskia: “Veel van mijn collega’s bij Woningbouw werken aan tenders, en dat ik hier veel uren instop zonder direct zichtbaar resultaat, zorgt wel eens voor onbegrip. Terwijl dit een investering is: een geleidelijk proces zonder winnaars of verliezers. Het is een ontdekkingsreis, we leren allemaal erg veel. De gedragsverandering bij collega’s en ketenpartners is al gaande.”

Ook voor de corporatie? Die is als maatschappelijke organisatie met woningbezit als eerste aan zet in de verduurzamingsoperatie. Mischa Coenen, vastgoedbeheerder bij ZOwonen, beaamt dat via ketensamenwerking hun doel binnen handbereik komt: tevreden huurders in toekomstbestendige en betaalbare woningen.

Mischa Coenen, vastgoedbeheerder bij corporatie ZOwonen

“Ketensamenwerking vroeg ons om anders te acteren. Heldere doelen stellen, die voldoen aan maatschappelijke eisen, de routekaart van Aedes en aan de wensen van onze huurders. Door goed na te denken over wat we willen meten, kunnen we de uitvoering centraal en efficiënt aansturen.”

“En we kozen er bewust voor een onderscheid maken in portefeuille- en projectdoelen. Eerst het thema integreren in de portefeuillestrategie, vervolgens de tactische vertaling maken in asset management en die uiteindelijk operationeel uit te voeren. Daarmee heb je een goed overzicht en zijn de projecten de middelen om onze portefeuilledoelen te halen.”

Footprint per woning
Samen stelden de ketenpartners doelen op en een methode om de duurzaamheid van de woningen zichtbaar te maken: de GPR-score. Leverancier van deze in Nederland veelgebruikte meetmethode, W/E adviseurs, helpt de ketenpartners hiermee duurzaamheidsprestaties te communiceren en te monitoren.

Thijs Kurstjens WE Adviseurs

Thijs Kurstjens van stichting WE adviseurs

Thijs Kurstjens van W/E adviseurs stelde met Mischa en zijn collega’s routekaarten op, die inzicht geven in hoe duurzaamheidsprestaties, CO2-uitstoot en euro’s zich gedragen in de tijd. “Alle 14.000 woningen zijn geclusterd in groepen met dezelfde eigenschappen, zoals typologie, kenmerken en energieprestatie. In feite is van ieder huis een footprint gemaakt: wat draagt het bij aan de CO2-uitstoot en hoe is deze terug te dringen?”

Projectoverstijgend werken
Mischa vult aan: “Een mooie risico-analyse voor de verduurzaming dus. Je zet je voorraad uit in de tijd via het thema energie en zo ontstaat een routekaart. Natuurlijk kijk je ook naar hoe courant de voorraad is. Zijn deze huizen over tien jaar afgeschreven? Is het dan nog de moeite waard ze te verduurzamen? Waar kies je voor ‘quick wins’, zoals isoleren, en waar voor maximale inzet, zoals warmtepompen? Of is sloop en vervangende nieuwbouw een efficiëntere oplossing? Zo geeft het strategisch voorraadbeleid inzicht in de resultaten en het tempo. Je kunt de opgave hiermee simuleren om te kijken of de doelen worden gehaald.”

Stijn Groen van Van Wijnen

Stijn Groen, commercieel manager bij Van Wijnen, reageert: “En dat is voor ons bouwbedrijven fijn, want het is meteen duidelijk wat er van ons wordt verwacht op technisch vlak. Doordat je projectoverstijgend bedenkt hoe je de clusters aanpakt, werk je slimmer, sneller en verminder je faalkosten.”

Ondernemerschap prikkelen
De corporaties zijn gehouden aan het sectorconvenant van overkoepelende organisatie Aedes, maar kunnen de verduurzaming zelf versnellen als daar ruimte en geld voor zijn. Thijs ziet dat corporaties vaak eigen KPI’s toevoegen aan het door hen geleverde dashboard, zoals een gezond binnenklimaat of materiaalgebruik. “Als zij veel data over de gebouwen transparant maken in een voor alle partijen werkbaar systeem, en daar doelen aan koppelen, prikkel je het ondernemerschap van de bouwbedrijven, die op die situaties kunnen anticiperen.”

Van links naar rechts: Thijs Kurstjens van W/E adviseurs, Mischa Coenen van ZOwonen en Stijn Groen van Van Wijnen

“Eigenlijk ontwikkel je een nieuw bedrijfsmodel in plaats van tegen elkaar te vechten in tenders”, besluit Saskia. “In deze ketensamenwerking gaat het om ondernemerschap en kennisuitwisseling. Gooi je bedrijfsprocessen open en wees transparant over wat je goed kunt en wat niet. Dat is nodig voor vertrouwen, want als dat er niet is, heb je geen samenwerking. En zonder samenwerking halen we die duurzaamheidsdoelen nooit.”

Huurders, corporaties en gemeenten gaan CO2-neutraal met ‘Lokale Routekaart’

W/E heeft samen met de Woonbond, VNG, RVO, VGV&D  en Aedes de ‘Lokale Routekaart naar CO2–neutraal’ ontwikkeld. Daarmee kunnen corporaties, gemeenten en huurders gezamenlijk een lokale routekaart maken naar een CO2-neutrale woningvoorraad in 2050. Het hulpmiddel brengt de verschillende partijen én de lokale energiestrategieën letterlijk en figuurlijk bij elkaar. Gezamenlijk verkennend komen de benodigde maatregelen en investeringskosten voor een CO2-neutrale woningvoorraad in beeld.

Volwaardige gesprekspartner

Met de Lokale Routekaart naar CO2-neutraal krijgen nu ook huurders overzicht en inzicht in de duurzaamheidsscenario’s van corporaties én de energiestrategieën van gemeenten. Hiermee worden huurders een volwaardige gesprekspartner in het driehoeksoverleg met corporaties en gemeenten. De Woonbond initieerde dit project en is getraind voor de inzet van de lokale routekaart en ondersteunt lokale huurdervertegenwoordigers hierbij.

Lokale Routekaart naar CO2–neutraal

De Lokale Routekaart is reeds in de praktijk getoetst, onder meer bij de woningcorporaties Actium in Assen en Antares in gemeente Peel en Maas. De Lokale Routekaart is flexibel ingericht en voorbereid op het maken van lokaal maatwerk, ongeacht de beschikbaarheid van gegevens, keuze van het schaalniveau en mate van detail.

CO2-convergentie

Centraal in de Lokale Routekaart  staat het stapsgewijs naar elkaar toe bewegen van enerzijds de afnemende vraag naar energie en anderzijds de toenemende duurzame opwekking van de restvraag aan energie, dat tezamen leidt tot CO2 -neutraliteit. W/E adviseurs introduceert hiervoor het begrip  CO2-convergentie. Hoe meer informatie en details beschikbaar zijn, hoe beter de CO2-convergentie in beeld kan worden gebracht.

CO2-convergentiegrafiek

CO2-convergentiegrafiek

Achtergrond

RVO, opdrachtgever van dit project, ondersteunt de VNG, Aedes en de Woonbond bij de uitvoering van het landelijk convenant energiebesparing in de huursector en het Energie akkoord. Nu 2020 snel nadert is ook een langere termijnvisie van belang, gericht op een CO2-neutrale woningvoorraad in 2050.

Vraag gratis en deskundig advies aan de Kwaliteitscirkel Duurzaamheid Huursector

Staat u als woningcorporatie voor een dilemma wat betreft duurzaamheid? Heeft u behoefte aan reflectie over bijvoorbeeld energiebesparing aan de hand van uw praktijksituatie? Dien vóór 1 januari 2018 uw vraag, casus, plan, beleidssituatie of project in bij de Kwaliteitscirkel Duurzaamheid Huursector van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

De Kwaliteitscirkel bestaat uit een panel van deskundigen van Aedes, adviesbureaus Atriensis, W/E adviseurs, Atrivé, Companen en de RVO.

Op basis van de ingediende casussen maakt het panel een selectie van de meest relevante en aansprekende projecten. Deze ontvangen een gratis inhoudelijke advies met concrete tips, aanbevelingen en een globale financiële berekening.

Werkgroep Kwaliteitscirkel Duurzaamheid Huursector

Werkgroep Kwaliteitscirkel Duurzaamheid Huursector

Aanmelden

De routekaart naar klimaatneutraal 2050 – NeZeR

Corporaties met een lange termijnvisie op de kwaliteit van hun woningvoorraad zijn bezig met een forse koerswijziging op het vlak van duurzaamheid. Doeljaar 2020 en label B wisselen van plaats met de stip op de horizon van klimaatneutraal in 2050.

Wat dit betekent en hoe deze ambitie concreet vorm te geven, is de vraag die hoog op de agenda staat bij ambitieuze corporatieprofessionals. Het Europese onderzoeksproject NeZeR (Near Zero Energy Renovation) heeft samen met dertien partners een routekaart ontwikkeld: op naar een klimaatneutrale sociale huursector in 2050.

Dertien partners, uit Zweden, Finland, Roemenië, Spanje en Nederland, hebben binnen het NeZeR project kennis gedeeld en opgebouwd rondom het thema van vergaande energierenovaties in de woningbouw. Vanuit Nederland zijn de gemeenten Amersfoort en Rotterdam, W/E adviseurs en Portaal als partner betrokken. Hoofddoel van het project is het stimuleren van energiezuinige gebouwrenovatie in Europa. Zo maakt elk land met belanghouders als gemeenten, woningcorporaties en marktpartijen een Nationale Routekaart ter ondersteuning van de gezamenlijke opgave. Onderlinge vergelijking van barrières en de aanpak daarvan per land levert vaak nieuwe inzichten.

Met de uitkomsten van het NeZeR project, aangevuld met literatuurstudies en interviews, is het Nederlandse speelveld met knelpunten, kansrijke acties, impactpotentieel en bruikbare indicatoren in kaart gebracht. Deze informatie is gegroepeerd op basis van de diverse belangenhouders. Bij corporaties zijn het gebrek aan gevoel voor urgentie en overregulering door de overheid belangrijke knelpunten. Kansrijk zijn het denken vanuit bewonersperspectief, nieuwe vormen van opdrachtgeverschap en aanbestedingen die aanbieders maximaal uitdagen om te komen met innovatieve oplossingen. Met (tempo)versnelling, dus niet per se met meer techniek of geld, kan de sector impact genereren. Indicatoren hiervoor zijn de verbetering van de gemiddelde Energie-Index en de klanttevredenheid.

Lees artikel op renda.nl

Of download het artikel als pdf:

2016 Renda - De routekaart naar klimaatneutraal 2050
2016 Renda - De routekaart naar klimaatneutraal 2050
2016-Renda-publication-Dutch-Roadmap-for-housing-companies.pdf
2.6 MiB
362 Downloads
Details

Problemen met downloaden? Check bij browserinstellingen of pop-ups zijn ingeschakeld.

 

Lees het NeZeR-rapport:

NeZeR Routekaart Naar 2050
NeZeR Routekaart Naar 2050
NeZeR-Routekaart-naar-2050.pdf
1.1 MiB
665 Downloads
Details

Problemen met downloaden? Check bij browserinstellingen of pop-ups zijn ingeschakeld.